فرهنگ ایمنی

کلیاتی در ارتباط با فرهنگ ایمنی 

 

عملکرد سیستمهای ایمنی و بهداشت و به تبع آن شاخصهای مربوطه در نقاط مختلف دنیا با یکدیگر متفاوت است. بنا بر نظر دفتر بین المللی کار (I.L.O

) امروزه تفاوت معنی دار در بهداشت و ایمنی شغلی در میان کشورهای مختلف تنها وابسته به تکنولوژی (دیدگاه سخت افزاری و نرم افزاری) نیست بلکه مهمترین اصل در پیشرفت یکپارچه اصول ایمنی و بازتاب آن در محیط کار (پیش نیاز اساسی در کاهش وقوع حوادث،آسیبها و بیماریهای شغلی) توجه به جنبه های فرهنگی و اجتماعی (دیدگاه زیست افزاری) است.

گزارشات ناشی از پژوهشها فرهنگ ایمنی ضعیف را در شرکتها عامل تعیین کننده حوادث مطرح می نماید. از سویی دیگر تغییر در رفتارها و نگرشهای افراد و تمرکز بیشتر آنها بر ایمنی تنها از طریق شکل گیری فرهنگ ایمنی تحقق یافته که شکل گیری این فرهنگ نیز مستلزم درک و شناسایی فرهنگ فعلی سازمان است.

فرهنگ ایمنی:

مجموعه ای از باورها،هنجارها،انگیزه ها،نقشها و عملکردهای اجتماعی و فنی که موجب کاهش رویارویی کارکنان،مدیران،مصرف کنندگان و عموم مردم یا شرایط خطرناک و صدمه رسان شود.

ضرورت اندازه گیری فرهنگ ایمنی

پرداختن به راهکارهای ایمنی و بهداشت نظیر فرهنگ ایمنی در سازمان نه تنها احتمال بروز حوادث را کاهش داده بلکه همچنین دارای دارای منافع اقتصادی و مالی بوده که نشاندهنده بازگشت سرمایه در درازمدت به سازمان می باشد.

روشهای ارزیابی فرهنگ ایمنی

آشناترین ابزار برای اندازه گیری جنبه روانشناختی ، پرسشنامه جو/ فرهنگ ایمنی است. به این ترتیب که باورها ، ارزش ها ، انگیزه ها و ادراک فرد با استفاده از چند پرسش اندازه گیری می شود.

—

مصاحبه گروهی شیوه های رویارویی با وضعیت بحرانی به عنوان ابزارهای مکمل در تحقیقات پرسشنامه ای؛

 — روش های نمونه برداری ایمنی با استفاده از چک لیست اعمال نا ایمن در ارزیابی جنبه های رفتاری کارکنان سطوح پایین تر؛ رفتارهای کارکنان رده های بالا و مدیران بر پایه اقداماتی که برای بهبود وضع ایمنی به کار گرفته شده است،گزارش های شبه حوادث،بازرسی های هفتگی و... بررسی خواهند شد.

— جنبه های سازمانی نیز که به وسیله ممیزی سیستم مدیریت ایمنی سنجیده می شود.

طراحی پرسشنامه فرهنگ ایمنی

طراحی سوالهای پرسشنامه فرهنگ ایمنی به عنوان ابزاری که توانایی سنجش نگرشها،کیفیت آموزش ایمنی و عملکرد مدیریت را داشته باشد،کار بسیار ظریف وحساسی است.

نکاتی که در تهیه پرسشنامه فرهنگ ایمنی باید به آن توجه شود:

1- پرهیز از پرسش سوالات متعدد و فراوان در بخش سوالات زمینه ای.

2- تعداد سوالات باید به گونه ای باشد که بتوان به وسیله آنها تمام آیتمهای فرهنگ ایمنی مورد نظر محقق را سنجید.

3- سوالات در شرکت مورد نظر مصداق داشته باشد.

4- سوالات مورد استفاده از نوع بسته باشند یعنی پاسخ آنها قبلا" توسط پژوهشگر مشخص شده باشد.

5- سوالات مفهومی و ساده بوده و به صورت عبارات باز مطرح شوند.

نحوه ارتباط در پژوهش های پرسشنامه ای فرهنگ ایمنی

روش اجرای پرسشنامه های فرهنگ ایمنی نیز بهتر است خود اجرای نیمه نظارتی باشد زیرا طبیعت سوالات نگرش و حوادث به شکلی است که اگر از پاسخ دهنده به صورت شفاهی پرسیده شود یا فرد مجبور باشد در حضور افراد دیگر پرسشنامه را تکمیل نماید به احتمال زیاد به بعضی از سوالات جواب صحیح ( واقعیت موجود ) نخواهد بود. بنابراین در این روش پرسشنامه در اختیار فرد قرار می گیرد و پس از تکمیل آن توسط فرد جمع آوری می گردد و چنانچه پاسخ دهنده ها با سوالی مبهم روبرو شوند در اجرای نیمه نظارتی از پژوهشگر می پرسند و تفاوت آن با اجرای نظارت شده در این است که فرد پاسخ دهنده پرسشنامه را در حضور پژوهشگر تکمیل نمی نماید.

نحوه امتیازدهی پرسشنامه ها:امتیاز کلی فرهنگ ایمنی برای آزمودنی برابر مجموع امتیازهایی است که برای تمام سوالات دریافت نموده است.

 

تفسیر امتیازهای فرهنگ ایمنی

در مقیاس لیکرت باید مجموع امتیاز هر پرسشنامه با میانگین مقیاس مقایسه شود.

با تشکر از مهندس فرین فاطمی

 

 

 

 

 

 

 

                

 

 

1 نفر

1 بازدید

پنجشنبه، 31 شهریور 1390

3 نفر

3 بازدید

چهارشنبه، 30 شهریور 1390

3 نفر

3 بازدید

سه‌شنبه، 29 شهریور 1390

4 نفر

4 بازدید

دوشنبه، 28 شهریور 1390

1 نفر

1 بازدید

یکشنبه، 27 شهریور 1390

3 نفر

4 بازدید

شنبه، 26 شهریور 1390

3 نفر

3 بازدید

جمعه، 25 شهریور 1390

3 نفر

5 بازدید

پنجشنبه، 24 شهریور 1390

2 نفر

2 بازدید

چهارشنبه، 23 شهریور 1390

0 نفر

0 بازدید

سه‌شنبه، 22 شهریور 1390

3 نفر

3 بازدید

دوشنبه، 21 شهریور 1390

8 نفر

9 بازدید

یکشنبه، 20 شهریور 1390

4 نفر

4 بازدید

شنبه، 19 شهریور 1390

0 نفر

0 بازدید

جمعه، 18 شهریور 1390

0 نفر

0 بازدید

پنجشنبه، 17 شهریور 1390

4 نفر

4 بازدید

چهارشنبه، 16 شهریور 1390

4 نفر

4 بازدید

سه‌شنبه، 15 شهریور 1390

2 نفر

2 بازدید

دوشنبه، 14 شهریور 1390

3 نفر

3 بازدید

یکشنبه، 13 شهریور 1390

1 نفر

1 بازدید

شنبه، 12 شهریور 1390

2 نفر

2 بازدید

جمعه، 11 شهریور 1390

1 نفر

1 بازدید

پنجشنبه، 10 شهریور 1390

0 نفر

0 بازدید

چهارشنبه، 9 شهریور 1390

3

 

 

 

فرهنگ ایمنی؛چیستی وچرایی

این گفتار سعی دارد به معرفی عناصر اصلی مفهوم گسترده ای بنام فرهنگ ایمنی بپردازد.

فرهنگ سازمانی

بر طبق تعاریف موجود فرهنگ سازمانی عبارتست از’ مجموعه ارزشها,باورهاوالگوهای رفتاری مشترک بین اعضای یک سازمان که نهایتا شخصیت ورویه آن سازمان را معرفی می کند‘. به بیان دیگر رفتار و نگرش اعضای سازمان تابعی است از فرهنگ حاکم بر آن.هدف از ارایه این تعریف شناسایی مفهوم مشابه ووابسته ای بنام فرهنگ ایمنی است.

فرهنگ ایمنی

از مجموعه تعاریف ارایه شده دراین باب چنین بر می آیدکه فرهنگ ایمنی ’بخشی از فرهنگ کلی حاکم برسازمان است که بررفتارهاونگرشهای اعضادرموردایمنی تاثیرمی گذارد وبه آن جهت می دهد‘.

جو ایمنی (safety climate) مفهومی جدا ولی وابسته به فرهنگ ایمنی است ومعمولابه عنوان لایه سطحی مفهوم عمیقتری بنام فرهنگ ایمنی درنظرگرفته می شود.بااین وجودمرزبین این دومفهوم(فرهنگ ایمنی و جو ایمنی) بدرستی روشن نیست ومحققین بسیاری این دو مفهوم را بجای هم بکار برده اند.

  فرهنگ ایمنی؛چرا؟

در 60سال گذشته صنایع سعی کرده اندبه روشهای مختلفی آمارحوادث خودرا پایین بیاورند.

همانطور که در نمودار ملاحظه می کنیداولین گام در این راه بهبود وضعیت سخت افزاری بود(استفاده ازحفاظهای مناسب,ماشینهاولوازم ایمن ترو...)گام بعدی که

 دردهه های 60و70 میلادی مورد توجه قرارگرفت انتخاب افرادمناسب وآموزش,برقراری نظامهای تشویق وپاداش و... ومرحله سوم توجه به سیستمهای مدیریتی وبخصوص سیستمهای مدیریت ایمنی بود.

هریک ازاین گامهاآمارحوادث را تا مرحله ای که دیگربیش از آن امکان ندااشت,پایین آوردولی نهایتا به بنبست رسید.امروزه عقیده براین است که بیشتر حوادث وسوانح بواسته خطاهاوبی توجهی کارکنان بوجود می آید.بنابراین به نظر می رسدگام بعدی در جهت کاهش حوادث شغلی ایجاد یک فرهنگ ایمنی مناسب باشد.

بدیهی است که بست وتوسعه فرهنگ ایمنی مناسب درمرحله اول موجب اصلاح رفتارهای فردی ونهایتا موجب کاهش خطاهای انسانی وحوادث می شود.

فرهنگ ایمنی؛زیرساختها

امروزه تمایل زیادی برای ایجاد وتوسعه فرهنگ ایمنی مناسب در صنایع وجوددارد.اما به نظرمی رسدتارسیدن به شرایط ایده ال فاصله زیادی وجودداشته باشد.مثلا هنوزدربسیاری ازموارد تولیدبیشتر بر ایمنی ترجیح داده می شود.اما فرهنگی را فرهنگ ایمنی مثبت می نامیم؟ درپاسخ به این سوال باید بگوییم فرهنگ ایمنی مثبت و خوب ارزیابی می شود که:

·         مدیریت مرتبا از محیط کار بازدید می کندودرموردمسایل ومشکلات مربوط به ایمنی وبهداشت با                                             

کارکنان مشورت می کند.

·          اطلاعات جامع وکاملی د رموردایمنی دراختیار کارکنان قرار می گیرد.

·         کارکنان می توانند نظرات وپیشنهادات خود(درموردایمنی وبهداشت) را به راحتی وباعلم به اینکه   

عملی خواهد شد ارایه دهند.

·         ایمنی همیشه اولین اولویت کاری است,حتی اگرموجب توقف تولیدشود.

·         مسولین همیشه علل ایجاد حوادث وشبه حادثه هارابررسی می کنندونتایج رادراختیارکارکنان قرارمیدهند.

·         مسولین از مسایل روز ایمنی وبهداشت بااطلاع هستند.

·         کارکنان آموزشهاو تجهیزات ایمنی متناسب با شغلشان را دریافت می کنند وبودجه کافی برای این امور درنظر گرفته می شود.

·         کارکنان تمایلی برای بروز رفتارهای غیر ایمن ندارند.

·         سیاست وخط مشی کلی ایمنی کاملا شفاف وصادقانه است و براساس مقصر دانستن افراد طراحی نشده است.

جوهمدلی وهمکاری درمحیط وجود دارد.  

مدیریت پویا؛عامل اصلی ایجادیک فرهنگ ایمنی مثبت 

اگرچه عوامل متعددی می تواننددرشکلدهی یک فرهنگ ایمنی مثبت موثرباشند,ولی ازنتایج تحقیقات انجام شده چنین برمی ایدکه مدیریت کلیدی ترین عنصر درمقوله فرهنگ ایمنی به حساب می اید.مروروبررسی متون ومطالعات مربوط به فرهنگ ایمنی روشن می سازذکهبرداشت کارکنان ازمجموع نگرشهاورفتارهای مدیریت نسبت به ایمنی,تولید,برنامه ریزی و... یکی از مفیدترین عناصر برای سنجش فرهنگ یاجوایمنی یک سازمان می باشد.همچنین تحقیقات موید آنست که سطوح مختلف مدیریتی روندهای ایمنی وبهداشت را ازجنبه های مختلفی تحت تاثیرقرارمی دهند,مثلا مدیران باتوجه به اهمیتی که برای ایمنی قایل می شوندوسرپرستان بواسطه نوع ارتباطشان با کارگران.

جدول زیر ارتباط بین برخی از زیرساختهای اصلی فرهنگ ایمنی ورابطه آن بانقش مدیریت را نشان می دهد

 

فرهنگ ایمنی مثبت فرهنگی است که....	این مساله زمانی خودرانشان می دهد که مدیریت...
مدیریت نسبت به اجرای اصول ایمنی    تعهد واقعی دارد.	¨        بطورمنظم ونه فقط پس ازوقوع حوادث ازمحیط کار بازدید می کند. ¨       درمورد مسایل ایمنی بحث وتبادل نظرمی کند. ¨       حاضراست بخاطرایمنی,تولیدرامتوقف کند. ¨       نادیده گرفته شدن وتخطی ازقوانین ودستورالعملهای ایمنی رابه هیچ      وجه تحمل نمی کند. ¨       خود عامل به اجرای قوانین ودستورالعملهای ایمنی است(مثلا ازلوازم حفاظت فردی استفاده می کند).
افراد شاغل نقش فعالی درروندهای ایمنی دارند ومشکلات ایمنی وچاره جویی برای آنهاراوظیفه خودمی دانند.	¨          با کارکنان مشورت می کندواز آنهانظرمی خواهد.   ¨          ازکمیته های ایمنی وبهداشت حمایت می کند. ¨          از انواع وسایل وروشها برای ترغیب کارکنان به ایمن کار کردن (مثل سیستم های مدیریت ایمنی,روشهای ارزیابی رفتارهای ایمن و..)استفاده می کند. ¨          با روشهای مختلف کارکنان را با مسایل ومشکلات ایمنی وبهداشت درگیرمی کند.
جواعتماد وهمدلی بین مدیریت وکارکنان وجوددارد.	¨       به تعهدات خوددرقبال ایمنی عمل می کند.   ¨       با زیردستان خودبا احترام رفتارمی کند.   ¨       خودعامل برقراری جواعتماد بین کارکنان است.   ¨       نهایت تلاش خودرا دربرقراری یک فرهنگ کاری صحیح به عمل می آورد.   ¨       سعی می کند با اجرای تدابیری رضایتمندی کارکنان راافزایش دهد.
ارتباطات خوب وصحیحی وجود دارد	¨       فراهم نمودن ابزارهای ارتباطی مناسب,مربوط دررابطه با ایمنی (پوستر,خبرنامه,دستورالعمل و...)   ¨       برمبنای وضعیت موجود توجیهات مربوط ومناسبی رادرجلسات ونشستها ارایه دهد.   ¨       مهارتهای ارتباطی را دربین کارکنان گسترش می دهد.
نیروی کارازمهارت کافی برخوردار است	¨       ازمهارت وآشنایی کارکنان با مسایل ایمنی مربوط به کار خود,آگاهی کامل دارد.

اقتصاد صنعت هوای

آيا كشور ما توانايي بهبود وضعيت حمل و نقل هوايي خود را دارد؟ نگاهي به اقتصاد حمل و نقل هوايي در ايران
1- مقدمهحمل و نقل در کشور ما خصوصاً پس از انقلاب رشد بيشتري يافته است و در نقاط گوناگون کشور توسعه يافته است.حمل و نقل يکي از نيازهاي اوليه جوامع براي توسعه مي­باشد و به عبارتي شايد هيچ نوع كالا و خدماتي بدون حمل و نقل در اختيار مشتري قرار نمي‌گيرد و هر نوع فعاليت اقتصادي وابسته به آن است. کشور ما نيز در جهت گسترش عدالت اجتماعي و توسعه كشور، سعي زيادي براي گسترش حمل و نقل در تمام نقاط کشور، خصوصاً مناطق محروم داشته است. حمل و نقل جاده­اي و ريلي در کشور ما سهم عمده حمل و نقل را بر عهده دارند و حمل و نقل دريايي نيز براي جابجايي کالاها مورد استفاده قرار مي‌گيرد.حمل و نقل هوايي در كشور ما با توجه به يارانه سوخت در بخش جاده‌اي و همينطور ارائه يارانه در بخش ريلي همواره رقيباني جدي در كنار خود داشته است. قيمت بالاي خدمات هوايي علي رغم خصوصيات ويژه­اي همانند سرعت، ايمني و کيفيت خدمات، باعث تقاضاي بسيار کمتر نسبت به ساير بخش­ها شده و به اصطلاح اقتصادي كالايي لوكس براي عموم مردم بوده است. بنابراين طبيعتا قشر استفاده کننده از اين نوع خدمات عموما اقشار مرفه و يا بخش دولتي بوده است.اما نکته قابل توجه اين است که با توجه به رشد اقتصادي در کشور ما، مانند بسياري ديگر از کشورهاي جهان، حمل و نقل هوايي به تدريج گسترش بيشتري خواهد يافت و قشر بيشتري از اجتماع از استفاده‌کنندگان اين نوع حمل و نقل خواهند بود. نکته ديگر توجه گردشگران به اين نوع از حمل و نقل است که بر طبق آمار در جهان 80 درصد از گردشگران از اين نوع حمل و نقل براي رسيدن به مناطق گردشگري استفاده مي­نمايند. علاوه بر اين موارد اين نوع حمل و نقل براي جابجايي محصولات پرارزش يا فسادپذير نيز معمولاًٌ در اولويت قرار مي­گيرد. بنابراين با توجه به رويکرد کشور در جهت توسعه اقتصادي هر چه بيشتر و برنامه چشم­انداز کشور و همينطور تلاش کشور براي گسترش گردشگري و توسعه صادرات محصولات با ارزش افزوده بيشتر، توجه به اين نوع از حمل و نقل را روشن مي­نمايد.2- وضعيت حمل و نقل هوايي کشورحمل و نقل هوايي در کشور ما به دلايل مختلفي دچار رکود بوده و در دو دهه گذشته دچار چالش‌ها و مشکلات جدي بوده است. از بزرگترين چالش­هاي اين صنعت در کشور ما، به وجود آمدن تحريم پس از انقلاب براي اين صنعت بوده است که مشکلاتي را در امر تعمير و نگهداري و برنامه­ريزي براي کشور ايجاد نموده است. بخش اعظم از محصولات هوايي دنيا، آمريکايي بوده و تقريباً تمام صنعت حمل و نقل هوايي کشور نيز قبل از انقلاب آمريکايي بوده است. حتي سازندگان اروپايي اين صنعت نيز، تا حد زيادي به کشور آمريكا وابسته هستند. البته گزينه ديگري نيز براي كشور وجود دارد كه استفاده از فناوري شرقي است، مسلماً کشوري مانند روسيه در پي تقويت بخش­هاي صنعت هوايي خود بوده و کشور ما نيز مي­تواند از اين ضعف اقتصادي موجود در صنعت هوافضاي شرق، براي گره زدن منافع خود با اين کشور استفاده نموده و بخشي از ناوگان خود را با برنامه­ريزي هدفمند از اين کشور تأمين نمايد و در كنار تامين ناوگان از اين فرصت براي اشتغال‌زايي و انتقال فناوري استفاده نمايد.3- شکل بازار در کشورراهکاري که تاکنون دولت براي حمايت از اين بخش دنبال نموده است. ارائه سوخت يارانه­اي ارزان قيمت، در عوض تعيين و تثبيت قيمت بليت و خدمات هوايي بوده است در بخش­هايي حتي انحصارهايي نيز براي ناوگان دولتي در نظر گرفته شده است. نتيجه چنين رويکردي تبعات مختلفي است که به آن به طور کوتاه اشاره مي­شود. سوخت ارزان قيمت نسبت به بازارهاي جهاني باعث کاهش توجه به مصرف بهينه آن و حتي در مواردي منجر به استفاده از روشهاي کاملاً غيراقتصادي گشته است. تثبيت قيمت بليت در حد کمتر از انتظار ارائه‌دهندگان خدمات، باعث کاهش کيفيت خدمات و حتي کاهش عرضه خدمات شده است؛ ضمن آنکه يارانه­اي مستقيم به بخش­هاي مرفه جامعه را در پي داشته است. در مجموع بازار اين خدمات در کشور بازاري ضعيف و بسته بوده و شاهد کيفيت پايين خدمات و بهره­وري پايين در ارائه هستيم. 4- تقاضاي حمل و نقل هوايي در کشور بازار حمل و نقل هوايي در کشور به علت­هاي مختلف تقريباً بطور دائم در نوسان بوده است. جنگ ايران و عراق، ناامني در افغانستان، حمله عراق به کويت، محاصره عراق، حمله آمريکا به افغانستان و عراق همواره فضايي متشنج را در اطراف کشور ايجاد نموده است. ضعيف شدن مداوم ناوگان هوايي کشور، تقاضاي مردم را به خطوط هوايي خارجي سوق داده است، بطوريکه سهم بازار خطوط هوايي خارجي به طور مداوم در حال افزايش است. در کل به علت رشد اقتصادي کشور شاهد رشدي نسبي هم در تقاضاي حمل و نقل هوايي در کشور هستيم.عدم وجود فرکانس بالاي پروازي بين فرودگاه­هاي کوچک، تقاضاي حمل و نقل هوايي در اين بخش­ها را کاهش داده و باعث غيراقتصادي بودن اکثر فرودگاه­هاي کوچک کشور شده است. قيمت ثابت بليت باعث شده است تا کيفيت خدمات پرواز در کشور وابستگي خود به قيمت را از دست داده و در کل با کاهش کيفيت خدمات و افزايش نارضايتي استفاده‌كنندگان روبرو باشيم. ضمن آنکه تأخير و شائبه عدم ايمني در پروازهاي ايران، همگي تأثيراتي منفي براي تقاضاي حمل و نقل هوايي را باعث شده­اند.توسعه و بهبود زيرساختهاي گردشگري و صادرات محصولات ارزشمند، فرصتهايي براي افزايش تقاضاي حمل و نقل هوايي در کشور هستند که بايد به آنها بيشتر توجه نمود. ضمن آنکه موقعيت جغرافيايي کشور مي‌تواند مسيري مناسب براي طي مسير اروپا تا آسياي جنوب شرق باشد.5- خدمات حمل و نقل هوايي در کشورنگاهي به ناوگان فعلي کشور و وضعيت ترافيك هوايي نشانگر اين مطلب است كه کشور به ارائه خدمات هوايي در مسيرهاي کوتاه با هواپيمايي مناسب نيازمند است. نيازي که مي­تواند با توجه به هواپيماي ايران 140 به سرعت مرتفع گردد. استفاده از هواپيماي ايران 140 مي­تواند مزاياي زيادي از جهت اقتصادي و تعمير و نگهداري و ايجاد شغل براي کشور در پي داشته باشد. ضمن آنکه با هواپيمايي کوچک مي­توان خدمات حمل و نقل هوايي را در فرودگاه­هاي کوچک در تمام ايام هفته ارائه نمود.با توجه به وضعيت اقتصادي کشور و نکات ديگر، فراهم نمودن شرايط براي خطوط هوايي ارزان قيمت مي‌تواند راهکاري براي بهبود وضعيت حمل و نقل هوايي در کشور باشد.يکي از نکاتي که در کشور به علت وجود بعضي مشکلات مانند تحريم و گاهاً به علت عدم برنامه­ريزي ناديده گرفته شده است، تنوع ناوگان هوايي كشور است که تأثير زيادي در هزينه خدمات ارائه شده در پي داشته است، ضمن آنكه اين تنوع مي‌تواند به كاهش ايمني نيز منجر شود. راهکار مناسب کشور در اين زمينه، برنامه‌ريزي براي كاهش تنوع ناوگان هوايي کشور در آينده است، البته در اين بين بايد ملاحظاتي مانند نقش تحريم و وضعيت آينده صنعت هواپيمايي شرق و شاخص­هاي ديگر را نيز در نظر گرفت و سپس اقدام به برنامه‌ريزي در اين جهت نمود.6- قيمت گذاري در حمل و نقل هوايي نوع قيمت­گذاري در حمل و نقل هوايي، نقش زيادي در توسعه تقاضاي حمل و نقل هوايي ايفا مي­نمايد. بنابراين امکان قيمت­گذاري­هاي مختلف و عرضه خدمات متناسب با قيمت، باعث رشد در مقدار تقاضاي حمل و نقل هوايي خواهد شد، ضمن آنکه نبايد، بخش حمل و نقل جاده­اي، ريلي و دريايي را که به نوعي رقيب و با کالاي جانشين حمل و نقل هوايي هستند، از نظر دور داشت. دادن حق انتخاب به مشتري، مي­تواند راهي براي توسعه حمل و نقل هوايي کشور باشد، ضمن آنکه باعث ايجاد رقابت، خلاقيت، نوآوري وبهبود خدمات ارائه شده مي­گردد. سياست آزادسازي حمل و نقل هوايي از سياستهايي است که مدتها است، در ديگر کشورها پياده شده و درستي خود را اثبات نموده است. در اين بين جدا کردن بخش تعمير و نگهداري از خطوط هوايي مي­تواند تضمين کننده عدم تأثير رقابت در کاهش ايمني باشد كه از مهمترين شاخص‌هاي عملكرد حممل و نقل هوايي مي‌باشد.7- نياز حمل و نقل هوايي کشوربا توجه به تمام واقعيتهاي حمل و نقل کشور، ايجاد رقابت به همراه حمايت، بهترين روش توسعه اين بخش در کشور است، تا بتوان بر مبناي آن، ضمن افزايش تقاضا، وضعيت خدمات را بهبود بخشيد، ايمني را تقويت کرده و بهره­وري در اين بخش را بالا برد. برنامه­ريزي هدفمند و هوشمند راهکاري براي تحقق اين هدف در کشور ماست.   شکل گیری هوانوردی ایران  اولین پرواز در آسمان ایران سال ۱۲۹۶ در منطقه باغ ملی فعلی صورت پذیرفت . جالبه بدونید این هواپیمای روسی به صورت قطعات مجزا از طریق بندر انزلی به تهران منتقل و پس از مونتاژ به خلبانی یک نفر روسی به پرواز در آمد . هشت سال بعد به دلیل رشد این صنعت در جهان و نیاز کشور به این تکنولوژی سبب شد نخستین شرکت آلمانی به نام یونکرس به صورت کاملآ انحصاری کلیه امور هوانوردی در کشور رو به عهده گرفت . به عبارتی نخستین بار این شرکت آلمانی بود که پروازهای داخلی بین شهرهای تهران ، مشهد ، شیراز ، بوشهر و بندر انزالی رو برقرار کرد . این روند تا سال ۱۳۲۵ همچنان ادامه داشت و با گسترش این صنعت در ایران ، دولت وقت تصیم گرفت اداره ای با عنوان اداره کل هواپیمایی کشوری راه اندازی کند . هواپیمایی کشوری.. جالبه بدونید این اداره کل ابتدا در یک اتاقی کوچک با یک مدیر و کارمند در ساختمان شمس العماره با هدف نظارت دولتی و ساماندهی فعالیت های هواپیمایی غیر نظامی شروع به کار کرد .که یک سال بعد این دفتر به منطقه مهرآباد منتقل شد . این روند همچنان ادامه داشت تا این که در تاریخ بیست و هشتم تیرماه ۱۳۲۸ قانون جامع هواپیمایی کشوری در مجلس وقت به تصویب رسید . و از آن به بعد اداره فوق تحت نظارت وزارت راه قرار گرفت . در سال ۱۳۵۳ تحت نام هواپیمایی کشوری زیر نظر وزارت جنگ ادامه قعالیت داد . در اسفند ۱۳۵۷ با تصویب شورای انقلاب مجددآ به وزارت راه و ترابری ملحق شده و به فعالیت خود ادامه داد . شایان ذکر است این سازمان در سی ام تیر ماه ۱۳۲۸ به عضویت سازمان جهانی هواپیمایی ( ایکائو ) در آمد .   به زبان خیلی ساده بگم که پیش از انقلاب ما دو شرکت خطوط هوایی به نام های ایران ایر و پارس ایر و همچنین چندین شرکت کوچک تر با نام های … ایر تاکسی ، ایر سرویس ، هور آسمان و .. داشتیم که با پیروزی انقلاب شرکت های کوچک با ادغام در خطوط هوایی پارس ایر با نام هواپیمایی آسمان در کنار ایران ایر فعالیت کردند . که به نظر من این اتفاق اولین اشتباه در سیاست گذاری کلان در هوانوردی کشور بود . آن شرکت های کوچک در حقیقت صنعت هوانوردی عمومی کشور بود ( جنرال اویشن ) که به عبارتی پشتوانه اصلی خطوط هوایی ما محسوب می شد . و با ادغام آن تمام فشار صنعت حمل و نقل هوایی در دو شرکت هواپیمایی خلاصه کردیم .. این تصمیم تا جایی پیش رفت که در اواخر دهه شصت ، شرکت ایران ایر با نقص ناوگان همچنین شرکت آسمان را تا مرز ورشکستگی پیش برد البته فراموش نکنیم که عامل جنگ تحمیلی در این پروسه بی اثر نبود . نکته قابل توجه دیگری که باعث تسریع در این رویداد شد ، حاکمیت دولت بر شرکت های خطوط هوایی کشور بود . در مقطعی از زمان دولت به این نتیجه رسید که شرکت های جدید دیگری هم وارد صحنه شوند …. ولی در اصل اشتباه دیگری مرتکب شده و آن ارائه مجوز تنها در بخش خطوط هوایی بود . درحقیت صنعت هوانوردی عمومی رو نادیده گرفت . و این امر باعث شدتا شرکت های جدید التاسیس برای تجهیز ناوگان خود با توجه به مسایل سیاسی به سوی بلوک شرق کشیده شوند و با خرید هواپیماهای روسی صنعت ناشناخته هوانوردی شرقی را وارد کشور کردند . در صورتی که سیستم هواپیمایی ایران بر اساس تکنولوژی غربی بنا شده بود . که این عامل باعث کاهش ضریب ایمنی در کشور شد .   نخستین خطوط هوایی خصوصی کدام شرکت ها بودند ؟ شرکت هواپیمایی سفیران با تآسیس در سال ۱۳۶۹ نخستین شرکت خصوصی محسوب می شد که در ایران شکل گرفت و در ادامه شرکت های ایران ایر تور ( زیر مجموعه ایران ایر ) ، ماهان ، کیش ایر و کاسپین و ساها راه اندازی شدند . جالب این که ناوگان تمام شرکت های یاد شده فوق از هواپیماهای بلوک شرق تآمین شدند . و راه برای ورود انواع هواپیماهایی چون توپولف ، یاک ، ایلوشین و آنتونف هموار گردید . چرا فکر می کنید با ورود هواپیماهای شرقی ضریب ایمنی کاهش پیدا کرده است ؟ آیا واقعآ دلیل اصلی همین است ؟ خیر این نیست . همان گونه که اشاره کردم بنیان صنعت هواپیمایی ایران با تکنولوژی غربی پایه ریزی شده بود ولی با ورود تکنولوژی شرقی و با توجه به این که ما هیچ گونه شناخت کافی از آن نداشتیم . و هیچ گونه نیروی فنی و عملیاتی حرفه ای شرقی رو تربیت نکرده بودیم ، مدیریت در صنعت یاد شده فوق رو با معضل و چالش روبرو کرد . البته این رو هم اضافه کنم که در کل ما با ضعف مدیریت روبرو بوده و هستیم . در نتیجه می توان چنین نتیجه گرفت که جدا از مسایل سیاسی ، عواملی چون سوء مدیریت باعث مشکلات عدیده ای همچون کاهش ضریب ایمنی در صنعت هواپیمایی ما شده است . تمام مشکلاتی که در حال حاضر در این صنعت با آن مواجه هستیم و آن را ناشی از مسایل سیاسی و تحریم تلقی می کنند ، به اعتقاد شخصی من ، بی دلیل بوده است . و اصلی ترین موضوع سوء مدیریت و عدم تخصص و سوء ثبات مدیریتی در رآس صنعت هواپیمایی کشور است … به عبارتی در تمام ادوار مدیریتی گذشته جز چند مورد خاص ، مدیر متخصص صنعت هوانوردی غیر نظامی نداشتیم . و آقایان مدیر در درجه اول بیشتر در فکر تثبیت موقعیت خود بودند . و هیچ گونه سیاست گذاری دراز مدت و اقدام در جهت تغیر ساختار زیر بنایی صنعت هواپیمایی انجام نداده اند . به نظر من کسی باید در یاس امور این سیستم باشد که علاوه بر دانش و شایستگی ، دارای جرآت ریسک پذیری بسیار بالایی باشد . که این هم به دلیل حساسیت خاص این صنعت می باشد . و متآسفانه اغلب مدیران به دلیل ترس از دست دادن جایگاه رفیع ریاست هیچ گونه اقدامی در راستای گسترش و تغیر ساختار انجام نمی دادند . که بیشتر به خاطر حساسیت بالای سیستم فوق می باشد . یعنی تفکرات شخصی را بر منافع ملی ترجیح می دادند . که همین امر باعث مشکلات فراوانی شده است … طی سال های گذشته تلاش زیادی کردیم تا صنعت کاربری هواپیمایی شخصی رو راه اندازی کنیم . در این راستا ابتدا از هواپیماهای فوق سبک ( با حداکثر ۴۵۰ کیلوگرم وزن ) شروع کردیم . کمیته ای در سازمان هواپیمایی کشوری راه افتاد که بر این نوع هواپیما ها نظارت می کرد . انتظار می رفت با سیاست گذاری درست و معقول استفاده از این نوع هواپیماها همه گیر و گسترش یابد . اما امروز شاهد هستیم که نظارت آن را سازمان هواپیمایی کشوری به بخش استاندارد پرواز ( نماینده ایکائو ) واگذار کرده است !! که اجرای قوانین و نظارت آن هیچ گونه فرقی با هواپیماهای غول پیکر مسافربری ندارد ! در صورتی که مواضع و استاندارد های ایکائو نظارت بر هواپیماهای بالای ۵۷۰۰ کیلو گرم است . و هیچ گونه مقرراتی برای هواپیماهای کوچکتر ، در آنکس های ( مقررات ویژه ) هیجده گانه وجود ندارد . و از نظر این سازمان موضوع قانونمند کردن عملیات هواپیماهای سبک و فوق سبک تابع مصالح و سیاست های کلی هر کشور است . به این ترتیب واضح است با انتقال نظارت این نوع هواپیماها به واحد استاندارد پرواز ، عملآ از اشاعه کاربری هواپیماهای شخصی کاسته شده است . در حالی که می توانستیم این گونه سیاست گذاری نشود . مدیریت ما این گونه تصمیم گرفتند ؟ من با قاطعیت اعلام می کنم به دلیل ریسک بالای این گونه هواپیماها ، که ثبات مدیریتی را متزلزل می کرد ، تنها عامل این نوع تصمیم گیری ها بود . در صورتی که فراموش کرده اند تنها راه تقویت و نجات صنعت هوانوردی امروز ما بها ء دادن به پرواز این نوع هواپیماها و کاربری هوانوردی عمومی است . در صورتی که با این روش می توانستیم بر مشکلات در دراز مدت فائق آئیم . منظور شما از مشکلاتی که نام بردید چیست ؟ آن چه از مشکلات به افکار عمومی منتقل شده است تنها فرسودگی هواپیماها ، نبود قطعات ، تحریم های سیاسی و در نهایت تآخیرات پروازی است … در حالی که این ها فقط یکی از چندین مشکلات ما در این صنعت است . به عنوان مثال از شما می پرسم … چرا شرکت های هواپیمایی ما مدعی هستند که ضرر می دهند ؟ چرا فرودگاه های ما اقتصادی نیستند ؟ چرا فرودگاه های کشور ما خوایده و اغلب غیر فعال هستند ؟ چرا اغلب نیروهای عملیاتی وفنی ( خلبانان و مهندسان فنی ) ما بی کار هستند ؟ چرا هزینه آموزش در کشور ما این قدر بالاست ؟ چرا به دلیل این هزینه بالا آموزش فنون هوایی به دست قشر سرمایه دار افتاده و آن جوان عاشق اما ضعیف به لحاظ اقتصادی نمی تواند این دوره ها را بگذراند؟ چرا دانش هوانوردی در کشور پائین است؟ به نظر شما جواب این سولات چیست؟ این ها مشکلاتی است که صنعت هوانوردی کشور با آن برخورد کرده است که در نهایت این شرکت های هواپیمایی هستند باید پاسخگوی آن باشند و نا خواسته این شرکت ها با این فشار نمی توانند بازدهی و عملکرد مناسبی داشته باشند و با ضرر و زیان مواجه می شوند. حال فکر می کنید راه کارها چیست؟ چرا شرکتی مثل ماهان باید موفق باشد؟ هواپیما های مدرن در ناوگان خود داشته باشد؟ چرا ایران ایر نمی تواند؟ پس مشخص است که مشکل از تحریم و مسایل سیاسی نیست. مشکلات ما در این صنعت ریشه ای است و می توان با یک مدیریت متخصص و تغیر ساختار و سیاست گزاری تمام این مشکلات را حل نمود و نهایت عامل افزایش ایمنی پرواز شد. کارهایی را پیشنهاد می فرمائید. در پاسخ به پرسش هایی که از شما کردم اجازه دهید یکی یکی به آن اشاره کنم. ابتدا به مقوله فرودگاه های کشور می پردازم. جالب است که بدانید در حال حاضر تعداد ۴۳۰ فرودگاه و استریپ پروازی در سطح کشور دارا می باشیم. از این تعداد حدود ۹۰ فرودگاه ما در طرح جامع اطلاعات هوانوردی جهانی ثبت شده است. همچنین تعداد نزدیک به ۷۵ فرودگاه تحت مالکیت و مدیریت شرکت فرودگاه های کشور قرار دارد (فرودگاه هایی که فعالیت های بازرگانی و خدمات مسافری انجام می دهند)و نسبت به این تعداد فقط و فقط ۸ تا ۱۲ فرود گاه ما اقتصادی و مقرون به صرفه است. یعنی آن فرودگاه از حاصل پروازهای ورودی و خروجی هزینه های خود را تأمین می نماید و ما بقی آن غیر اقتصادی بوده و دولت ماهانه میلیاردها تومان هزینه سرپا نگاه داشتن آن را از بیت المال پرداخت می کند. مبحث بعدی زیان دهی خطوط هوایی ما بود. دلیل این واضح است. شرکت های هواپیمایی ما ناوگانی در اختیار دارند که از آن در مسیر مشخص و مخصوص آن پرواز نمی کنند. به عنوان مثال هواپیما های برد بلند ما در مسیر های برد متوسط و هواپیما های برد متوسط ما در مسیر های کوتاه پرواز می کنند آن هم با ظرفیت گنجایش بالا که به هیچ عنوان توجیه اقتصادی ندارد. مشکل نیروی انسانی ، توضیح دهید اجازه بدید این مبحث رو با آموزش آغاز کنم .. این که گفته می شود هزینه آموزش در ایران بالاست فکر می کنید چه دلیلی داره …؟ که عرض می کنم .. یک زمان اموزش نیروی انسانی در بخش عملیاتی ( خلیانی ) زیر نطر دولت و در مرکز آموزش فنون هوایی و با حمایت و یارانه خود دولت صورت می پذیرفت . اما یکی از اشتباهات مهم دولت این بود که در چند سال اخیر ، مقوله آموزش را به دست بخش خصوصی واگذارکرده است و از حمایت خود دریغ نموده است . در نتیجه بخش خصوصی مجبور به پرداخت هزینه های سرسام آور آموزش می شود . که در حقیقت از جیب دانشجو یا کار آموز خلبانی پرداخت می شود . لذا با این شرایط تنها قشر خاصی از جامعه و جوانان آن بهره مند می شوند . به عنوان مثال در حال حاضر یک ساعت پرواز آموزشی در کشور ، حداقل صد هزار تومان برای مرکز آموزش دهنده هزینه بردار است . در صورتی که این مرکز حدود صد وبیست تا صد وپنجاه هزار تومان به ازای هر ساعت پرواز آموزشی از دانشجویانش دریافت می کند . یعنی کسی که بخواهد یک دوره کامل خلبانی رو طی کند می بایستی بیست و هشت تا سی میلیون تومان پرداخت کنند . حال تجسم فرمایید جوانی عاشق پرواز که پدرش کارمندی ساده است چگونه می تواند از پس چنین هزینه های کلانی بر آید ؟ در حال حاضر بحث آموزش فنون هوایی انحصارآ در دست قشر مرفه جامعه افتاده است و به دلیل نگرش این افراد به ظواهر جذاب خلبانی پا به این عرصه گذاشته اند نه به خاطر عشق و علاقه ..و این خود ضریب کاهش دانش هوانوردی رو به همراه دارد چرا چنین وضعیتی پیش آمده است ؟ منظور من این است چه راه کار های دیگری می شه اتخاذ کرد ؟ به نظر من مقصر اصلی این برایند دولت است . که اصلی ترین و حساس ترین پایه های یک صنعت که همانا اموزش است را به دست بخش خصوصی سپرده است .. و این بخش به جای اموزش اصولی ، دیدگاه تجاری رو هدف قرار داده است . اما در پاسخ به پرسش شما عرض کنم که ما برای رسیدن به کاهش هزینه ها راهکار های مناسبی رو پیدا کرده ایم .. که به عنوان مثال .. نود درصد آموزش پرواز در ایران با هواپیماهای سبک که از موتور پیستونی لایکومینگ نیرو می گیرد ، صورت می پذیرد که این هواپیماها تنها در طول یک ساعت پرواز ۳۸ تا ۴۰ لیتر مصرف سوخت از نوع ۱۰۰ ال ال به ازای لیتری دوهزار تومان هزینه بر می دارد . یعنی یک ساعت پرواز آموزشی این هواپیما فقط چیزی حدود هشتاد هزار تومان هزینه سوخت دارد !! در حالی که ما پیشنهاد کرده بودیم از هواپیماهایی که دارای موتور روز دنیا مثل موتور تی لرت ، زائور ، روتکس ، جابی رو و غیره .. که سوخت ان ها به ترتیب گازوئیل ، نفت سفید ،سوپر خودرو استفاده نمایند که هزینه آن تنها چهار تا پنج هزارتومان در یک ساعت است . از این طریق می توانستیم بالای شصت درصد هزینه آموزش را کاهش دهیم . شما چه راه کاری رو برای خلاصی از این وضعیت پیشنهاد می فرمایید ؟ اگه خاطرتون باشه در بالا اشاره کردم که در بعد از پیروزی انقلاب شرکت های کوچک ، تبدیل به یک شرکت هواپیمایی بزرگ شد . در حقیقت ما صنعت کاربری هوانوردی عمومی را در کشور از بین بردیم . نقص این صنعت بزرگترین مشگل ماست . به عبارتی توضیح می دهم که وقتی از صنعت هواپیمایی صحبت می کنیم اذهان عمومی کشور نا خداگاه به سوی هواپیماهای بوئینگ یا ایرباس معطوف می شود. در صورتی صنعت هوانوردی عمومی تنها خطوط هوایی نیست. این صنعت ایر تاکسی ، ایر چارتر ، پست هوایی ، بار هوایی ، ایر پست و هواپیما های شخصی را شامل می شود. چیزی که ما در کشور نداریم. اگر این صنعت در کشور وجود داشت دیگر فرودگا های ما نمی خوابیدند. دیگر خلبانان ما بی کار نیودند و با ایجاد تحولات اساسی اقتصاد هوانوردی بارور می گردید. در آن صورت بود که بخش خصوصی با سرمایه گذاری خود کمک به این صنعت می نمود و اقدام به خرید و به کارگیری هواپیما های جدید می کرد. من بسیار امیدوار بودم صنعت کاربری هواپیماهای شخصی را در کشور رونق می دادیم. طبق آمار ما ۷ درصد جمعیت کشور از قشر فوق سرمایه دار شکل گرفته است .می توان گفت با اشاعه فرهنگ هوانوردی و اطلاع رسانی صحیح این طیف ترقیب به سرمایه گذاری در این بخش نمائیم. از این طریق می توانستیم بالای ۱۰۰۰ فروند هواپیمای سبک وارد کشور کنیم که خود   تأسیس هما گروهی از بازرگانان ایرانی در سال ۱۹42، نخستین شرکت هواپیمایی حامل پرچم ایران را با نام ایرانین ایرویز تأسیس نمودند. این شرکت به جابجایی مسافر و بار در مسیرهای داخلی و منطقه‌ای می‌پرداخت و علاوه بر آن یک پرواز هفتگی باری نیز به اروپا انجام می‌داد. ناوگان آن از تعدادی هواپیمای داگلاس دی سی ۳ تشکیل شده بود. بعدها تعدادی هواپیمای دی سی ۴ و ویسکانت نیز به ناوگان ایرانین ایرویز اضافه شد. در سال ۱۹۵۴، یک شرکت هواپیمایی خصوصی دیگر به نام پرشین ایرسرویسز (پاس) در تهران تشکیل شد. پاس فعالیت های خود را در زمینه حمل بار آغاز کرد و بعدها به حمل مسافر در مسیرهای داخلی منتهی به تهران نیز پرداخت. این شرکت در سال ۱۹۶۰ پروازهای بین‌المللی خود را در مسیرهای اروپایی آغاز نمود. این مسیرها شامل تهران-لندن، تهران-پاریس، تهران-ژنو و تهران-بروکسل می‌شد. این پروازها با استفاده از هواپیماهای دی سی ۷ اجاره شده از شرکت سابنا انجام می‌گرفت. در روز ۲۴ فوریه سال ۱۹۶۲، دو شرکت ایرانین ایرویز و پرشین ایرسرویسز در یکدیگر ادغام شده و شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما)، با نام بین‌المللی ایران ایر (IRAN AIR) تأسیس گشت. این شرکت ملی اعلام شد و تمام امکانات و پرسنل دو شرکت مذکور را در اختیار گرفت. در همان زمان نشان هما برای این شرکت تازه تأسیس طراحی گشت. هما پروازهای خود را با بهره‌گیری از هواپیماهای داگلاس دی سی ۳، دی سی ۶، ویکرز و آورویورک آغاز نمود و در سال 1946به عضویت کامل یاتا در آمد. [ویرایش] دوران طلایی اولین پرواز هما با هواپیماهای جت در سال ۱۹۶۵ با استفاده از یک فروند بوئینگ ۷۲۷-۱۰۰ در مسیر تهران-بیروت انجام شد. پس از آن شرکت تصمیم به تبديل تمام ناوگان خود به هواپیماهای جت گرفت. با شروع دهه ۱۹۷۰ عصر طلایی هما نیز آغاز گشت. در سال ۱۹۷۱ تعدادی بوئینگ ۷۳۷-۱۰۰ و در سال ۱۹۷۴ تعدادی بوئینگ ۷۲۷-۲۰۰ وارد ناوگان شرکت شد. همچنین تحویل هواپیماهای گران قیمت بوئینگ ۷۴۷ از نوع ۱۰۰ و ۲۰۰ و اس پی از سال ۱۹۷۵ آغاز گشت. در میانه دهه هفتاد میلادی، هما پروازهای بدون توقف بسیاری را به طور روزانه به قاره اروپا انجام می‌داد، در این دوره هواپیمایی ملی ایران تنها در مسیر تهران-لندن بیش از سی پرواز هفتگی انجام می‌داد. خط هوایی تهران به فرودگاه جان اف کندی نیویورک در سال ۱۹۷۵ با بهره‌گیری از بوئینگ ۷۰۷ و با یک توقف در فرودگاه هیث‌رو لندن آغاز شد. با خرید بوئینگ های ۷۴۷ اس پی، هما این هواپیماهای دوربرد را در مسیر تهران-نیویورک به کار گرفت و به این ترتیب طولانی ترین خط هوایی بدون توقف جهان را راه اندازی کرد. در ۸ اکتبر سال ۱۹۷۲ هما قرارداد خرید دو فروند هواپیمای مافوق صوت کنکورد را با کنسرسیوم انگلیسی-فرانسوی آن به امضا رساند. البته اين هواپيماها هرگز به ناوگان هما وارد نشدند، چرا كه در آوریل ۱۹۸۰ با توجه به روی دادن انقلاب ايران و دگرگون شدن سياست‌های حكومت، این قرارداد فسخ شد. هما آخرین شرکت هوایی خارجی بود که قرارداد خرید این هواپیما را فسخ می‌کرد. در سال ۱۹۷۸ هما ۶ فروند ایرباس مدل آ-۳۰۰ را برای به کارگیری در مسیرهای محلی از شرکت اروپایی ایرباس خریداری کرد و نخستین بهره بردار هواپیماهای ایرباس در خاورمیانه لقب گرفت. در پایان این سال هما به بیش از ۳۱ مقصد در داخل و خارج از ایران، از پکن و توکیو تا نیویورک به طور روزانه پرواز می‌کرد و در حال راه‌اندازی خطوط هوایی جدیدی به مقصد لس آنجلس و سیدنی بود. در سال های پایانی دهه هفتاد، هواپیمایی ملی ایران به عنوان رو به رشدترین شرکت هواپیمایی جهان شناخته می‌شد و در عین حال یکی از ایمن‌ترین، مدرن‌ترین، و پردرآمدترین شرکت‌های هواپیمایی دنیا نیز به شمار می‌رفت. در سال ۱۹۷۶ هما پس از شرکت استرالیایی کوانتاس ایمن ترین شرکت هوایی جهان لقب گرفت. (تا پیش از انقلاب اسلامی تنها حادثه هما مربوط به سقوط یک فروند داگلاس دی سی ۳ این شرکت در سال ۱۹۵۲ می‌شد.) در آن سال ها هما سعی داشت از موقعیت استراتژیک ایران به عنوان نقطه‌ای میان شرق و غرب عالم به نحو احسن استفاده کرده و ایران را به مرکز ترانزیت بار و مسافر در جهان تبدیل کند. این روند با انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ به كلی متوقف شد. [ویرایش] پس از انقلاب ۱۳۵۷ پس از پیروزی انقلاب ایران، با دگرگون شدن سیاست‌های حکومت، انجام برخی پروازهای بین‌المللی هما تغییر نمود و از ۲۶ فوریه ۱۹۷۹، تعدادی از آنها نظیر تهران-تل آویو به کلی تعطیل شد. همچنین تهران به تنها مرکز انجام پروازهای بین‌المللی شرکت تبدیل شد و قرار شد فرودگاه بین‌المللی شیراز تنها در موقع لزوم مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین تمام فرودگاه‌های ایران به جز فرودگاه مهرآباد شبکه پروازهای بین‌المللی خود را از دست دادند. آخرین فرود هما در فرودگاه جان اف کندی نیویورک در روز ۷ نوامبر سال ۱۹۷۹ اتفاق افتاد. دولت آمریکا پرواز روز بعد هما را درحالی که برای فرود آماده می‌شد به فرودگاه مونترال تغییر مسیر داد و اعلام کرد به دلیل تنش‌های ایجاد شده در روابط دو کشور در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران، هواپیماهای ایرانی حق فرود در هیچ یک از فرودگاه‌های ایالات متحده را ندارند. این خط هوایی پس از گذشت ۲۸ سال هنوز بازگشایی نشده‌است. در سال ۲۰۰۵ و در جریان سفر محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران به مقر سازمان ملل وی با جمعی از ایرانیان مقیم آمریکا دیدار نمود و با توجه به درخواست‌های مکرر آنان به رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران دستور داد به پیگیرِی راه اندازی مجدد این مسیر هوایی بپردازد. با وجود نامه نگاری‌های صورت گرفته از سوی ایران هنوز پاسخی از طرف آمریکا دریافت نشده‌است. با تعطیلی خط هوایی نیوِیورک هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ اس پی هما به طور گسترده در مسیرهای آسیایی و اروپایی به کار گرفته شدند. در دهه ۱۹۸۰ با توجه به جنگ هشت ساله ایران و عراق و مشکلات ناشی از آن پیشرفت چندانی در هما صورت نگرفت. در این دوران اکثر پروازهای داخلی و بین‌المللی شرکت با لغو و یا تأخیرهای مکرر روبرو می‌شد. در آن زمان همچنین تمام پروازهای شرکت به مقصد فرودگاه آبادان مرکز فعالیت‌های نفتی ایران تعطیل شد. این روند تا زمان برقراری آتش بس بین در سال ۱۹۸۸ یافت. نام رسمی شرکت در سال ۱۹۸۱ به هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران تغییر یافت. در این سال هما ۱٫۷ میلیون مسافر را جابجا کرد. با آغاز دهه ۱۹۹۰ میلادی با وجود افزایش شدید تقاضا برای سفرهای هوایی، به دلیل تحریم‌های اعمال شده علیه صنعت هوایی ایران از سوی آمریکا، هما تنها توانست چند فروند هواپیمای کوچک فوکر ۱۰۰ را از شرکت سازنده هلندی آن خریداری کند. از مهم ترین اتفاقات دیگر دهه نود میلادی برای هما می‌توان به راه اندازی شرکت‌های هواپیمایی خصوصی در ایران اشاره کرد. با توجه به سیاست‌های دولت ایران در زمان ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی شرکت‌های هواپیمایی مختلفی مانند هواپیمایی ماهان، هواپیمایی کاسپین و کیش ایر تأسیس شدند که به انحصار هما در پروازهای داخلی و خارجی پایان بخشیدند. در حال حاضر شرکت هواپیمایی در حال رشد ماهان را می‌توان مهم ترین رقیب داخلی هما ارزیابی کرد. در سالهای پایانی دهه ۱۹۹۰ با توجه به بهبود روابط جمهوری اسلامی ایران با اروپا در دوره ریاست جمهوری سیدمحمدخاتمی، هما توانست قرارداد خرید چند فروند هواپیمای مدرن ایرباس ای ۲۰۰-۳۳۰ را با شرکت اروپایی ایرباس نهایی کند، این قرارداد هم در سال ۲۰۰۱ با توجه به فشارهای ایالات متحده آمریکا لغو شد. در همان سال شرکت ۵ فروند ایرباس آ-۳۱۰-۲۰۰ و ۱ فروند ایرباس آ-۳۱۰-۳۰۰ را به صورت دسته دوم از ترکیه خریداری کرد. از جدیدترین اقدامات هما می‌توان به خرید دو فروند ایرباس آ-۳۰۰-۶۰۰ دسته دوم از شرکت المپیک ایرلاینز یونان اشاره کرد. تحریم‌های آمریکا علیه ایران که شامل ممنوعیت فروش هواپیما و قطعات آن می‌شود مهم‌ترین مانع بر سر رشد هما به شما می‌رود. امروزه به دلیل این تحریم‌ها، هما ناوگانی فرسوده و قدیمی دارد. این شرکت نه تنها جایگاه ممتاز جهانی خود در دهه هفتاد را به کلی از دست داده بلکه با سرمایه گذاری برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات عربی متحده، قطر و بحرین بر صنعت هوایی خود، در منطقه خاورمیانه نیز به عنوان یک شرکت هواپیمایی درجه دو شناخته می‌شود. بسیاری از پروازهای بین‌المللی هما به دلیل کمبودهای این شرکت متوقف شده و شبکه پروازی داخلی این شرکت نیز با وجود افزایش تقاضاها تغییر چندانی نکرده‌است. به دلیل عمر زیاد هواپیماهای این شرکت میزان تاخیر پروازهای آن نیز افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته‌است. بسیاری از هواپیماهای هما به دلیل نقائص فنی جزئی بازنشسته شده‌اند، چرا که شرکت قدرت تعمیر و تامین قطعات یدکی آنها را ندارد. نمونه این هواپیماها را می‌توان در فرودگاه مهرآباد دید. یک بوئینگ ۷۴۷ اس پی این شرکت نیز بعد از شکستن ارابه فرود آن در سال ۲۰۰۴ در فرودگاه پکن، بلا استفاده شده‌است. با این حال هما سعی دارد با اجاره یا خرید هواپیماهای دست‌دوم از کشورهایی مانند ترکیه یا خرید هواپیماهای روسی بخشی از کمبودهای خود را رفع کند. در ژوئن سال ۲۰۰۶ میلادی پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان پیشنهادی به جمهوری اسلامی ایران ارائه دادند که براساس آن به ازای تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای امتیازاتی به ایران تعلق می‌گرفت، از جمله این امتیازات لغو تحریم‌های هوایی علیه ایران بود. البته با توجه به پاسخ منفی ایران به این پیشنهاد به نظر می‌رسد تحریم‌ها در سال‌های آینده نیز ادامه یابد. سعید حسامی مدیرعامل در مصاحبه با روزنامه ابرار اقتصادی پیرامون احتمال قطع پروازهای ایران ایر به اروپا بر اثر تحریم گفت :«اتحادیه اروپا تصمیم خود را گرفته است و به سرعت تلاش می‌کند تا زمینه را برای قطع پروازها فراهم کند.»  ساختار سازمانی هما در حال حاضر یک شرکت کاملاً دولتی است. اين شركت در مجموع ۸۸۸۷ نفر را در استخدام خود دارد، كه از اين تعداد ۱۱۹۸ نفر خدمه پرواز، ۱۷۳۲ نفر تكنسين پرواز و نگهداری هواپيما و ۱۹۰۰ نفر نيز كارمندان و كاركنان بخش های خدماتی هستند. خانواده هما ایران ایرتور هما در سال ۱۹۹۲ شرکت هواپیمای‍ی ایران ایرتور را با استفاده از چند فروند هواپیمای توپولف ۱۵۴ که در بحبوحه فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری های تازه استقلال یافته آن خریداری کرده بود راه اندازی نمود. ایران ایرتور در حال حاضر (بهمن ۱۳۸۵) با بهره گیری از دوازده فروند هواپیمای توپولف ۱۵۴ در حال خدمت رسانی در مسیرهای داخل ایران است. تعدادی از هواپیماهای این شركت از شركت های هواپیمایی روسی اجاره شده اند و حتی هنوز دارای نشان و رنگ آمیزی همین شركت ها هستند. ایران ایرتور به طور کامل از شبکه فروش و خدمات فرودگاهی هما استفاده می‌کند و به همین دلیل تنها شركت هواپيمايی ایرانی به جز هما به شمار می‌رود كه می‌توان بليت پروازهای داخلی آن را به راحتی در خارج از ایران نيز تهيه كرد. پایگاه‌های اصلی آن در فرودگاه مهرآباد تهران و فرودگاه بین‌المللی مشهد قرار دارد. ایران ایرتور در زمينه انجام پروازهای چارتر ني‍ز فعاليت می كند. گروه هتل‌های هما گروه هتل‌های هما یکی از شرکت های تابعه ایران ایر به شمار می‌رود. این شركت اداره مجموعه‌ای از هتل های پنج ستاره رادر شهرهای بزرگ ایران برعهده دارد. هتل های این گروه در شهرهای تهران، شیراز، بندر عباس و مشهد (دو شعبه) قرار گرفته اند. تمام این هتل ها به جز شعبه دوم مشهد که در سال های پایانی دهه ۱۳۷۰ به بهره برداری رسید، پیش از سال ۱۳۵۷ ساخته شده اند. این گروه در سال ۱۳۵۷ توسط دولت ایران تأسیس گشت و اداره مجموعه‌ای از هتل های مصادره شده از شرکت های آمرِیکایی را بر عهده گرفت. از جمله این هتل ها می‌توان به هتل شرایتون تهران اشاره کرد، که بعدها به هتل هما تغییر نام یافت. این گروه در حال حاضر بیش از ۸۰۰ اتاق در اختیار دارد. اگر چه تمام شعبه‌های هتل هما پنج ستاره درجه بندی شده اند، امکانات، خدمات و چیدمان آنها چندان شباهتی به استانداردهای جهانی هتل های پنج ستاره ندارد. عمليات حج یکی از مهم ترِین فعاليت های سالیانه هما، انتقال حاجیان ایرانی به عربستان سعودی و بازگرداندن آنهاست. این شرکت سالیانه ده‌ها هزار زائر ایرانی را در موسم حج از شهرهای مختلف ایران به جده منتقل می‌کند. این عملیات در کنار انجام پروازهای عادی هما صورت می‌گیرد. هما در سال ۱۳۸۱ بیش از ۶۰ هزار حاجی ایرانی را در مدتی کمتر از یک ماه از ۱۷ شهر ایران به جده منتقل نمود. این عملیات با انجام ۳۵۲ پرواز چارتر انجام گرفت. از آنجا که هما با مشکلات زیادی برای تأمین هواپیما روبروست تنها قادر است نیمی از زائران ایرانی را به عربستان منتقل کند و ساير زائران باید از خدمات هواپیمایی سعودی استفاده کنند. هما همچنین در فصل انجام عمره مفرده پروازهایی را برای جابجا کردن زائران ایرانی به جده انجام می‌دهد. ایران ایر در سال ۱۳۸۵ برای ارائه این خدمات يک فروند ایرباس آ-۳۰۰ بی ۲ را از یک شرکت ترک و یک فروند بوئینگ ۷۴۷-۲۰۰ را از یک شرکت اردنی اجاره نمود. اکثر پروازهای حج هما، برای جلوگیری از ایجاد اختلال در پروازهای عادی شرکت در ساعات نيمه شب انجام می‌گیرد. خصوصی سازی در تیر ۱۳۸۵ با ابلاغ سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی درباره اصل ۴۴ قانون اساسی ایران توسط آیت‌الله خامنه‌ای به رئیس جمهور، دولت ایران اجازه پیدا کرد سهام بسیاری از شرکت‌های وابسته به خود را از طریق بازار بورس واگذار کند که هما نیز یکی از این شرکت هاست. البته با توجه به این که هما در سال های گذشته همواره شرکتی زیان‌ده بوده، به نظر نمی‌رسد در اولویت برنامه‌های خصوصی سازی دولت ایران قرارداشته باشد.   نا آ-۳۱۰های زمین گیر هما ۶ فروند ایرباس آ-۳۱۰ دست دوم را به دلیل مشکلات فنی کنار گذاشته است. مشکل اصلی هما ناتوانی در اورهال موتور های جنرال الکتریک آنهاست. در مهرماه ۱۳۸۵ نمایندگان کنگره آمریکا قانونی را به تصویب رساندند که به موجب آن شرکت‌های آمریکایی با وجود قانون تحریم‌های داماتو می‌توانند به ارسال قطعات و تعمیر ایرباس‌های هما بپردازند. نوسازی ناوگان هواپیمای چهار موتوره ایلیوشین ۹۶ هواپیمای توپولوف ۲۰۴ هما قصد دارد هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ خود را در آینده نزدیک از رده خارج نماید. با توجه به تحریم‌های آمریکا مذاکرات خود را برای خرید هواپیماهای نسل جدید پهن‌پیکر روسی آغاز نموده است. براساس قرارداد منعقده با شرکت روسی کراس ایر در مهر ۱۳۸۵، دو فروند هواپیمای مدرن ایلیوشین آی‌ال ۳۰۰-۹۶ (Ilyushin il-96) به صورت اجاره‌ای در اختیار هما قرار خواهد گرفت و در صورت رضایت از عملکردشان قرارداد خرید ۴ یا ۵ فروند از آنها با ایلیوشین نهایی خواهد شد. حوادث پیش آمده برای ناوگان توپولوف ۱۵۴ ایران ایرتور، مسئولان هما را بر آن داشته تا به فکر جایگزینی برای آن باشند. در این راستا مذاکرات برای خرید ۵ فروند توپولوف ۱۰۰-۲۰۴ (Tupolev Tu-204) با شرکت روسی توپولوف آغاز گشت. این هواپیما در کلاس هواپیمای ایرباس آ-۳۱۰ فعلی ایران ایر است. با نهایی شدن این قرارداد هواپیماهای مذكور در نیمه دوم سال ۲۰۰۸ و با آهنگ یک فروند در ماه به شرکت واگذار خواهد شد (ممکن است این قرارداد به ۱۰ فروند افزایش یابد.)  هما همچنین علاقه‌مندی خود را برای خرید هواپیماهای کوچک سوخو سوپرجت ۱۰۰ اعلام کرده است. در آذرماه ۱۳۸۵ شرکت توپولوف تعدادی از محصولات جدید خود شامل هواپیمای توپولوف ۲۱۴ و هواپیمای جدید توپولوف ۳۳۴ را در فرودگاه مهرآباد تهران به نمایش گذاشت. در این مراسم که با حضور وزیر راه و ترابری و وزیر دفاع ایران و مدیران شرکت روسی برگزار شد، توانمندی‌های توپولوف برای مسئولان ایرانی ارائه گشت. همین موضوع احتمال همکارِِی‌های گسترده کارخانجات روسی را با شرکت‌هایی نظیر هما درآینده تقویت می‌کند.[۶][۷] در روز ۲۹ آذر ۱۳۸۵ یک بوئینگ ۷۴۷ اس پی هما که به دلیل مشکلات فنی مدت‌ها زمین گیر شده بود پس از طی کردن تعمیرات اساسی در شرکت فجر آشیان (وابسته به وزارت دفاع ایران) به ناوگان این شرکت بازگشت. سایر هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ اس پی هما (۳ فروند دیگر) نیز به جز يكي اورهال شدند كه ديگري نيز تا پايان سال 87 اورهال مي شود. مديرعامل شركت هواپيمايي جمهوري اسلامي از امضاي قرارداد خريد 400 هواپيما توسط اين اير‌لاين با كشورهاي مختلف خبر داد. هواپيماهاي توپولوف 154، ‌توپولوف 204، هواپيماي MD جزو هواپيماهايي هستند كه به تازگي توسط هما خريداري شده و به زودي وارد كشور مي شود. آرم و رنگ آمیزی طراحی آرم شرکت هما در پاییز ۱۳۴۰ بر گرفته از سرستون پرنده‌نمایی در تخت جمشید که سه خصلت متفاوت داشت: سر عقاب، گوش‌های گاو و یال‌های اسب ، توسط آقای ادوارد زهرابیان انجام شد. رنگ آمیزی هواپیماهای هما به شکل زیر است: بدنه‌ای کاملاً سفید با کلمه ایران ایر به رنگ آبی پررنگ بالای پنجره مسافران و نشان هما به رنگ آبی پررنگ بر روی دم هواپیما که یک نوار آبی رنگ بالای آن قرار دارد. مدل هواپیماهای هما توسط یک شرکت آلمانی تهیه شده‌است. کوتاه و خواندنی پس از سال ۱۳۵۷ نوشیدنی‌های الکلی از فهرست پذیرایی هما حذف شد. سیگار کشیدن در تمام پروازهای داخلی و خارجی هما ممنوع است. ایران ایر در کنار هواپیمایی سعودی تنها شرکت هواپیمایی جهان است که هواپیماهای بوئینگ ۱۰۰-۷۴۷ بی را از بوئینگ خریداری نمود. کد هما در شرکت بوئینگ عدد ۸۶ است. حوادث در۵ دسامبر سال ۱۹۵۲ یک فروند داگلاس دی سی ۳ هما در نزدیکی تهران سقوط کرد، در اثر این حادثه ۲۷ نفر جان باختند و تنها دو نفر از سرنشینان نجات یافتند. در ۲۱ ژانویه ۱۹۸۰ یک فروند بویینگ 727-100 هما در حالی که در آستانه فرود در فرودگاه مهرآباد تهران قرارداشت بر اثر گرفتار شدن در طوفان با ارتفاعات پوشیده از برف البرز برخورد کرد. در اثر این حادثه هر هشت خدمه و تمام ۱۲۰ مسافر پرواز جان سپردند. در ۳ جولای ۱۹۸۸ پرواز شماره ۶۵۵ هما که از بندرعباس راهی دبی بود توسط ناو آمریکایی وینسز بر فراز خلیج فارس سرنگون شد. بر اثر این حادثه همه ۲۷۴ مسافر و ۱۶ خدمه پرواز جان باختند. مقامات نیروی دریایی آمریکا ادعا کردند که خدمه ناو، ایرباس پهن‌پیکر هما را با یک فروند هواپیمای جتگنده اف۱۴ نیروی هوایی ایران اشتباه گرفته‌اند. در تاریخ ۲ ژانویه سال ۲۰۰۸ یک فروند هواپیمای فوکر ۱۰۰ هما با شناسه EP-IDB که با ۱۰۰ مسافر در صدد برخاستن از فرودگاه مهرآباد برای انجام یک پرواز داخلی به مقصد شیراز بود، پس از آتش گرفتن موتور و بالش از باند خارج شد. در جریان این حادثه که زیر بارش سنگین برف رخ داد به هیچ کس آسیبی وارد نشد. در 13/7/88 پروازی از تهران به مدینه بعد از 20 دقیقه پرواز به فرودگاه بین المللی مهرآباد برگشت.این برگشت به علّت منفجر شدن موتور سمت راست بود. وضاع اقتصادی فرودگاه ها و ایجاد بازار کار را متحول می کرد.   ·                                 News ·                                 The Emirates Group ·                                 The Environment ·                                 Public Affairs ·                                 Careers ·                                 Investor Relations ·                                 Awards ·                                 Sponsorships ·                                 Emirates Advertising ·                                 Inflight Advertising ·                                 The Emirates Story ·                                 Operational Updates ·                                 The Emirates Airline Foundation About Emirates ·                                 Home ·                                 About Emirates The Environment The Environment - our environmental leadership News Browse the press release library and keep up with the latest Emirates news and information. The Emirates Group Emirates is one of a number of businesses that comprise the Emirates Group, a leading provider of travel and transportation services. Public Affairs Read about our participation in key debates impacting the international aviation industry. The Emirates Airline Foundation The Emirates Airline Foundation is a non-profit charity organization formed by the Emirates Group to provide humanitarian, philanthropic aid and services for children in need. Careers Explore opportunities for joining our world-class workforce. Investor Relations Access the Emirates Group’s Annual Reports from the last few years. Awards Over the years, we’ve received numerous awards and recognition from passenger surveys and the world’s media alike. Sponsorships We’ve partnered with many leading events and organisations around the world, from symphony orchestras to the FIFA World Cup™. Emirates Advertising See some of our recent advertising from around the world. Inflight Advertising Advertise in our onboard magazines or inflight entertainment. The Emirates Story Learn about our history and heritage and look into what the future holds for Emirates. Operational Updates   شرکت هواپیمایی امارات تاریخچه امارات در ماه مه سال ۱۹۸۵ توسط حکومت دبی تأسیس شد و فعالیت‌هایش را از روز ۲۵ سپتامبر سال ۱۹۸۵ با پروازهایی به بمبئی و دهلی آغاز کرد. در اکتبر همان سال پرواز دبی-کراچی نیز راه اندازی شد. اولین هواپیماهای آن را یک فروند ایرباس ای۳۰۰ و یک فروند بوئینگ ۷۳۷-۳۰۰ که از هواپیمایی پاکستان اجاره کرده بود تشکیل می‌دادند. سپس دو فروند بوئینگ ۷۲۷-۲۰۰ ادونسد دست دوم به ناوگان آن پیوستند. این ۴ فروند تا ورود نخستین هواپیماهای نو به ناوگان امارات تنها هواپیماهای آن را تشکیل می‌دادند. هواپیمای ایرباس A380، بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان، در لباس امارات در نمایشگاه هوایی دبی اولین پرواز اروپایی امارات در ژوئیهٔ ۱۹۸۷ به مقصد فرودگاه گت‌ویک لندن انجام گرفت. پروازهای شرکت به مقصد خاور دور در ژوئن ۱۹۹۰ با پرواز به سنگاپور آغاز گشت. در سال ۱۹۹۸ امارات ۴۰٪ سهام شرکت هواپیمایی ایر لانکا را خریداری نمود و مدیریت این شرکت سریلانکایی را برعهده گرفت. در پی این قرارداد نام شرکت مذکور به هواپیمایی سری لانکا تغییر یافت. در حال حاضر امارات تنها شرکت هواپیمایی در جهان به شمار می‌رود که قادر است مسافرین خود را تنها با یک توقف از استرالیا به فرودگاه جان اف کندی نیویورک برساند. امارات اسکای کارگو (EMIRATES SKY CARGO) نام شرکت هوایی باری امارات است. امارات در سال مالی ۲۰۰۴-۲۰۰۵ سودی معادل ۳۶۸ میلیون درهم رابه حکومت دوبی پرداخت کرد، این در حالی است که این رقم در سال پیش از آن ۳۲۹ میلیون درهم بود. در مجموع از سال ۱۹۹۹ امارات مبلغی معادل ۱/۱ میلیارد درهم را به عنوان سود سهام به حکومت دوبی پرداخت کرده‌است (لازم به ذکر است تا پیش از این تاریخ سودی از این شرکت دریافت نمی‌شد). با وجود اینکه حکومت دوبی تنها سهام دار این شرکت به شمار می‌رود تا کنون هیچ یارانه‌ای به آن پرداخت نکرده است؛ البته به جز تامین سرمایه اولیه هواپیمایی که مبلغی در حدود ۱۰ میلیون دلار بود و همچنین حدود ۸۰ میلیون دلار که در زمان آغاز به کار شرکت در آن سرمایه گذاری شد. درواقع می‌توان گفت مقامات سیاسی دوبی تا آنجا که بتوانند هیچ دخالتی در اداره امارات انجام نمی‌دهند. در حال حاضر امارات توسط یک گروه خارجی به سرپرستی مدیری بریتانیایی به نام موریس فلاناگان ۷۷ ساله اداره می‌شود. تمام مدیران این شرکت دارای سوابق طولانی مدیریتی در شرکتهای بزرگ صنعتی جهان هستند. هواپیمایی امارات در تمام سال‌های فعالیتش، به جز سال دوم آن همواره شرکتی سودآور بوده‌است. امارات در سال مالی ۲۰۰۵، با کسب حدود ۶/۲ میلیارد درهم (معادل ۷۰۸ میلیون دلار) سود خالص رکورد جدیدی در تاریخ فعالیت‌های خود برجای گذاشت. (کل درآمد شرکت در این سال ۱/۱۹ میلیارد درهم بود.) این در حالی است که در سال مذکور اکثر شرکت‌های هواپیمایی جهان با بحران‌های شدید مالی دست به گریبان بودند. (به سبب افزایش بهای سوخت هواپیما در پی روند رو به رشد قیمت جهانی نفت و تبعات حادثه سونامی در جنوب و جنوب شرق آسیا که بر صنعت گردشگری جهان تأثیر منفی فراوانی گذاشت.) در این سال امارات میزبان بیش از ۵۲/۱۲ میلیون مسافر بود که این آمار نسبت به سال ۲۰۰۴، ۱/۲ میلیون نفر افزایش نشان می‌دهد. این شرکت ۱۶۱۱۹ نفر را در استخدام خود دارد. مسیرهای جدید با آغاز پاییز ۱۳۸۵، سومین پرواز روزانه شرکت از دوبی به مقصد فرودگاه جان اف کندی نیویورک از ماه مهر راه اندازی شد . این پرواز با استفاده از یک هواپیمای بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ ای آر و با یک توقف در شهر هامبورگ انجام خواهد شد .( امارات از سال گذشته دو پرواز روزانه بدون توقف را از دوبی به نیویورک آغاز کرده بود . ) همچنین از مهر ۱۳۸۵ هشت پرواز هفتگی از دوبی به بنگلور، مرکز فناوری اطلاعات هند آغاز شد . راه اندازی ۵ پرواز هفتگی در مسیر دبی-تونس نیز در دستور کار امارات قرار دارد . روش مدیریتی امارات موفقیت های اخیر شرکت امارات، که آن را به کلی از رقبای منطقه ایش متمایز کرده است، بر چند اصل زیر استوار است : این شرکت برخلاف سایر هواپیمایی های حامل پرچم ساختار سازمانی بسیار ساده‌ای دارد . این موضوع سبب شده هیچ هزینه اضافه‌ای بر آن تحمیل نشود . صرفه جویی در این شرکت حرف اول را می‌زند، به گونه‌ای که کارشناسان امارات را از نظر کاهش هزینه‌های غیرضروری پس از شرکت رایان‌ایر در جایگاه دوم می‌دانند . امارات تاکنون عضویت در تمام کارتل‌های بزرگ هوایی را رد کرده است . این شرکت مزایای این کارتل‌ها نظیر افزایش مشتریان را با توجه به هزینه زیاد عضویت در آن ها نادیده گرفته است . از آنجا که تمام ناوگان امارات را هواپیمای پهن‌پیکر تشکیل می‌دهند، هزینهٔ سفر با آن نسبت با شرکت هایی که از ترکیبی از هواپیماهای باریک‌پیکر و پهن‌پیکر استفاده می‌کنند کمتر است . چراکه آن را قادر ساخته در تمام پروازهای خود مقداری بار اضافی نیز حمل کند که این موضوع درآمد و سود کلیش را افزایش داده است . قرارگرفتن پایگاه امارات در دبی یکی از مهم‌ترین مزیت هایش به شمار می‌رود، از جمله اینکه می‌تواند از موقعیت خاص جغرافیایی این شهر برای حمل بار و مسافر به خاور دور، آفریقا، شبه قاره هند و اروپا استفاده کند . همچنین با توجه به عدم وجود محدودیت برای پروازهای شبانه از فرودگاه بین‌المللی دبی این شرکت می‌تواند از حداکثر توان ناوگان خود استفاده کند . تمام ناوگان امارات را هواپیماهای نو تشکیل می‌دهند، این موضوع مصرف سوخت شرکت را کاهش داده است . جوان بودن این شرکت سبب شده با هیچ یک از مشکلات معمول شرکت های بزرگ هواپیمایی همچون دیوان‌سالاری، هزینه‌های زائد و اعتصاب های کارمندان مواجه نباشد. جایگاه امارات در صنعت هواپیماسازی امارات از کاهش شدید قیمت هواپیماهای ایرباس و بوئینگ در نخستین سال‌های پس از حادثهٔ ۱۱ سپتامبر بیشترین بهره‌برداری ممکن را نمود و در همان زمان قرارداد خرید بیش از ۱۵۰ فروند هواپیمای پهن‌پیکر را با این دو شرکت به امضا رساند. این موضوع سبب شده که همگان امارات را یکی از غول‌های آیندهٔ صنعت هوایی جهان به شمار آورند. این شرکت ظرف کمتر از دو دهه از یک شرکت بسیار کوچک محلی در دههٔ ۱۹۸۰، به یک شرکت هوایی منطقه‌ای در دههٔ ۱۹۹۰ و در سال‌های آغازین سدهٔ ۲۱ به رقیبی جدی برای بیشتر شرکت‌های هوایی جهان تبدیل شد. امروزه عدهٔ زیادی عقیده دارند که امارات در مسیر تبدیل‌شدن به بزرگ‌ترین بهره‌بردار هواپیماهای پهن‌پیکر در جهان قرار دارد. با تحویل هواپیماهای سفارش‌داده‌شدهٔ این شرکت و خریدهای جدیدی که در دست اقدام دارد، این موضوع به‌هیچ‌وجه دور از دسترس به نظر نمی‌رسد. مناقشه امروزه غول‌های هوایی اروپا و استرالیا یعنی ایرفرانس -کی ال ام، لوفت هانزا، بریتیش ایرویز و کوانتاس امارات را تهدیدی جدی برای آینده خود به شمار می‌آورند. چرا که از تصمیم امارات برای تبدیل شدن به یک شرکت مادر هوایی به خوبی آگاهند. در صورتی که امارات روند رو به رشد خود را در سال‌های آینده نیز ادامه دهد به زودی فرودگاه بین‌المللی دبی جایگاه فرودگاه‌های اروپایی بزرگی نظیر هیث‌رو لندن، فرودگاه بین‌المللی فرانکفورت و شارل دوگل پاریس را در ترانزیت مسافران بین آسیا و آمریکای شمالی و همچنین استرالیا خواهد گرفت. شرکت‌های هوایی بزرگ جهان به خوبی می‌دانند، به دلیل هزینه‌های بالایی که با آن‌ها دست به گریبان اند به هیچ وجه قدرت رقابت با این شرکت هواپیمایی جوان که توسط چاه‌های نفت امارات حمایت می‌شود را نخواهند داشت. تعدادی از این شرکت‌ها نظیر ایرفرانس و کوانتاس با ابراز نگرانی از تأثیر زیان بار رشد روزافزون ظاهری امارات بر خود، آن را به دریافت یارانه‌های پنهانی از حکومت دوبی متهم کرده و روابط آن با متصدیان فرودگاه بین‌المللی دبی و مسئولان هوانوردی امارات عربی متحده را مشکوک ارزیابی می‌کنند. آن‌ها همچنین امارات را به سوء استفاده از موقعیت حکومتی سهامدارانش متهم نموده‌اند. این شرکت‌ها معتقدند سهامداران صاحب نفوذ امارات بر عملکرد حقیقی شرکت سرپوش گذاشته و وام‌های دولتی آن را پنهان می‌کنند. ناوگان بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ ای آر امارات در فرودگاه کینگزفورد اسمیت سیدنی هواپیمای ایرباس A330 شرکت امارات بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ امارات [ویرایش] ناوگان مسافری (در نوامبر 2007) نوع هواپیما تعداد ظرفیت توضیحات ایرباس ای۳۳۰-۲۰۰ ۲۹ ۲۳۷ ۲۷۸ در چیدمان در دو کلاس ایرباس ای۳۴۰-۳۰۰ ۸ ۲۶۷   ایرباس ای۳۴۰-۵۰۰ ۱۰ ۲۵۸   ایرباس ای۳۵۰-۹۰۰ (۵۰ در دست سفارش)     ایرباس ای۳۵۰-۱۰۰۰ (۲۰ در دست سفارش)     ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ (۵۸ در دست سفارش)     بوئینگ ۷۷۷-۲۰۰ ۳ ۲۹۰ ۳۴۶ در چیدمان در دو کلاس بوئینگ ۷۷۷-۲۰۰ ای آر ۶     بوئینگ ۷۷۷-۲۰۰ ال آر ۴(۶ در دست سفارش) ۲۶۶   بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ ۱۲ ۳۸۰ ۴۳۴ در چیدمان در دو کلاس بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ ای آر ۳۳(۳۹ در دست سفارش) ۳۵۸ ۴۲۷ در چیدمان در دو کلاس [ویرایش] ناوگان باری نوع هواپیما تعداد توضیحات ایرباس ای۳۱۰-۳۰۰ اف ۳ در ناوگان شرکت امارات اسکای کارگو قرار دارند . بوئینگ ۷۴۷-۲۰۰ اف ۱ اطلس ایر از آن ها برای امارات اسکای کارگو استفاده می‌کند . بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ اف ۵ اطلس ایر از آن ها برای امارات اسکای کارگو استفاده می‌کند . بوئینگ ۷۷۷ اف (۸ در دست سفارش) توسط امارات اسکای کارگو به کار گرفته خواهند شد . بوئینگ ۷۴۷-۸ اف (۱۰ در دست سفارش) توسط امارات اسکای کارگو به کار گرفته خواهند شد . در فروردین ۱۳۸۵، میانگین سنی ناوگان امارات ۵ سال بوده است. بوئینگ 777-300 ای آر امارات سفارش های جدید امارات ۴۵ فروند از بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان یعنی ایرباس A380 را به شرکت ایرباس سفارش داده است و پس از سنگاپور ایرلاینز و کوانتاس سومین شرکت هواپیمایی جهان خواهد بود که این هواپیمای غول پیکر را دریافت خواهد کرد. از این تعداد ۴۱ فروند از نوع مسافری و بقیه باری هستند . شرکت همچنین قصد دارد دو فروند ایرباس A380 مسافری دیگر را نیز از شرکت اینترنشنال لیز فاینانس اجاره کند. دو فروند ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ اف نیز که قرار بود به ناوگان امارات اسکای کارگو بپیوندند، در اردیبهشت ۱۳۸۵ به گونه مسافری تغییر کردند. در ابتدا بنا بود نخستینایرباس ای۳۸۰ در مهر ۱۳۸۵ به ناوگان امارات بپیوندد، اما با مشکلات به وجود آمده در پروژه ای۳۸۰، واگذاری آن ها حداقل تا پایان سال ۲۰۰۷ میلادی به تاخیر افتاده است. در روز ۲۰ نوامبر سال ۲۰۰۵، فهرست هواپیماهای سفارش داده شده امارات به ۱۰۵ فروند رسید . شامل ۴۵ فروند ایرباس ای۳۸۰، ۱۸ فروند ایرباس ای۳۴۰-۶۰۰ اچ جی دبلیو، ۲۴ فروند بوئینگ ۷۷۷-۳۰۰ ای آر، ۱۰ فروند بوئینگ ۷۷۷-۲۰۰ ال آر و ۸ فروند بوئینگ ۷۷۷ فریتر [۱] . تحویل هواپیماهای ای۳۴۰-۶۰۰ امارات به دلایل نامعلومی به تاخیر افتاده است . ارزش این سفارش ها بیش از ۱٫۵ میلیارد درهم امارات برآورد می‌شود . امارات همچنین در حال بررسی خرید هواپیماهای ایرباس ای۳۵۰ و بوئینگ ۷۸۷ است . شرکت بوئینگ در حال حاضر مشغول طراحی گونه جدیدی از بوئینگ ۷۸۷ با نام ۷۸۷-۱۰ است که تنها در راستای تطبیق با نیازهای امارات ساخته خواهد شد. این موضوع پس از آن اتفاق افتاد که امارات بوئینگ های ۷۸۷ فعلی یعنی سری ۸ و ۹ را به دلیل ظرفیت کمشان نامناسب اعلام کرد و به جای آنها ایرباس ای۳۵۰ سفارش داد. ۷۸۷ های مخصوص امارات توان حمل ۲۹۰ مسافر را در چیدمان در سه کلاس خواهند داشت . هنوز مشخص نیست امارات چه تعداد ۷۸۷ خریداری خواهد کرد ولی به نظر می‌رسد خرید دست کم ۱۰۰ فروند از آن دد دستور کار باشد[نیازمند منبع]. امارات خرید یک دوجین ایرباس ای۳۴۰-۶۰۰ را که پیش از این به ایرباس سفارش داده بود برای مدتی طولانی به تاخیر انداخت تا شرکت سازنده فرصت ارتقای آن را پیدا کند . امارات ۱۲ فروند از این نوع هواپیما راسفارش داده و درحال بررسی ۶ سفارش دیگر بود . در ماه می سال ۲۰۰۶ امارات سفارش ۲ فروند ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ اف باری خود را به دو فروند ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ مسافری تغییر داد و اعلام کرد به جای آن قصد خرید ۱۰ فروند بوئینگ ۷۴۷-۸ اف را دارد . امارات علت این موضوع را ویژگی های نامناسب هواپیمای ایرباس اعلام کرد[نیازمند منبع]. پس از این تغییر در تصمیم امارات ایرباس، بوئینگ را به دادن اطلاعات نادرست درباره هواپیمای ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ به شرکت های هواپیمایی متهم کرد. اما واقعیت این است که امارات ۷۴۷-۸ را به دلیل قابلیت منحصر به فردش در بارگیری از دماغه خود انتخاب کرد، ویژگی که محصول جدید ایرباس فاقد آن است .این هواپیماهای باری به ناوگان امارات اسکای کارگو خواهند پیوست. علاوه بر این امارات اعلام کرده درحال بررسی خرید بوئینگ ۷۴۷-۸ آی است . این هواپیما نسبت به گونه عادی بوئینگ ۷۴۷-۸ طول بیشتری دارد و به همین دلیل گنجایش آن بیشتر به ایرباس ای۳۸۰-۸۰۰ نزدیک است . (این هواپیما ظرفیت حمل ۴۷۰ نفر را در چیدمان در سه کلاس دارد .) کوتاه و خواندنی امارات حامی اصلی مسابقات جام جهانی سوارکای اسب های اصیل دوبی است . امارات حامی مالی اصلی مسابقات سوارکاری ملبورن استرالیاست . امارات جزو حامیان مالی جام جهانی فوتبال زنان در سال ۲۰۰۳ بود . باز آلدرین (BUZZ ALDRIN) فضانورد مشهور آمریکایی و مادلین آلبرلیت (MADELEINE ALBRIGHT) وزیر امور خارجه اسبق آمریکا مسافران اختصاصی نخستین پرواز امارات از دبی به نیویورک بودند . امارات هواپیمایی رسمی بازی های جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶ آلمان بود . امارات در کنار شرکت های کثای پاسیفیک، سنگاپور ایرلاینز و ویرجین آتلانتیک جزء معدود هواپیمایی های دنیا است که تمام صندلی هایش به تلویزیون اختصاصی ((PERSONAL TV(PTV) مجهز اند . امارات حامی مالی باشگاه فوتبال کالینگوود (COLLINGWOOD FOOTBALL CLUB) است . امارات حامی مالی باشگاه فوتبال آرسنال (ARSENAL FC) در لیگ برتر انگلستان است و نامش تا سال ۲۰۱۴ بر ورزشگاه جدید این باشگاه خواهد بود . پیش از این امارات حامی مالی باشگاه فوتبال چلسی (CHELSEA FC) انگلستان بود . شرکت امارات پیش از آغاز مسابقات فرمول۱ سال ۲۰۰۶ از امضای قراردادی با تیم مک لارن مرسدس برای حمایت مالی از آن خبر داد . امارات حامی مالی تیم هامبورگر اس وی (HAMBURGER SV) در مسابقات بوندس لیگا آلمان است . امارات حامی مالی کمیته داوران فوتبال انگلستان است . امارات حامی مالی تیم کریکت امپایر انگلستان است . امارات اولین شرکتی است که در آن واحد حمایت مالی هر دو تیم را در یک بازی در مسابقات جام باشگاه‌های اروپا ۲۰۰۶ به عهده دارد . (در مسابقه دو تیم آرسنال و هامبورگر اس وی) از آنجاکه طبق مقررات یوفا چنین چیزی ممکن نیست، در مسابقه رو در روی این دو تیم بر پیراهن تیم میزبان عبارت دبی و بر پیراهن تیم مهمان تبلیغ اصلی امارات قرار خواهد گرفت . امارات حامی اصلی تیم فوتبال سنت جرمین (ST GERMAIN) پاریس است .   حوادث هواپیمای ایرباس A330-200 شرکت امارات    

روش تحقیق

رش تحقیق

معنای لغوی تحقیق

همة‌ شما با معنی کلمة‌ تحقیق آشنایید و بارها آن را به کار برده و یا شنیده‌اید.

گاهی می‌گوییم:

باورهای دینی خود را باید با تحقیق به دست آوریم و تقلید کردن در اصول دین جایز نیست.

وقتی دیگر می‌گوییم:

در هنگام پاسخ‌گویی به تقاضای ازدواج، باید در مورد شخصیت و خانوادة متقاضی تحقیق کرد.

گاهی نیز ادعا می‌کنیم::

میزان پیشرفت هر کشور، وابسته به میزان تحقیق در آن کشور است.

در همة این جملات، کلمة تحقیق را به کار برده‌ایم. این کلمه، مانند کلمة‌ «حق» از ریشة «ح ق ق» است. این ریشه به معنی ثابت، استوار و مطابق با واقع است. بنا بر این، «تحقیق» در لغت، به معنی کشف حقیقت و رسیدن به کنه یک امر است.

آنچه در همة این جملات مشترک است، روند دست‌یابی به یک حقیقت و پاسخ‌گویی به پرسشی در زمینة امری مجهول است. اما با وجود این اشتراک، به نظر شما، آیا کلمة تحقیق در سه جملة‌ بالا دقیقا به یک معنی است؟ بی‌شک پاسخ منفی است. در جملة اول، منظور از تحقیق،‌ یافتن اعتقاد صحیح، با استفاده از استدلال عقلی و منطقی است. تحقیق در جملة دوم، به معنی بررسی و پرس و جو دربارة ویژگی‌ها و سوابق یک فرد است. تحقیق در جملة سوم به معنی تحقیق علمی است. همان موضوعی که در این مباحث می‌خواهیم دربارة‌ آن صحبت کنیم.

آیا می‌دانید با وجود یکسان بودن معنی لغوی کلمه، علت این اختلاف چیست؟ این اختلاف معنی از آنجا ناشی می‌شود که بسیاری از کلمات، علاوه بر معنای لغوی، معنایی اصطلاحی نیز دارند. منظور از معنای اصطلاحی، معنایی است که با به کار رفتن کلمه در مباحث مربوط به یک علم و یا در محیطی خاص، بر اثر قرارداد و یا کاربرد فراوان، برای یک کلمه پیدا می‌شود و از آن پس، هر گاه آن کلمه در آن رشتة علمی و یا محیط خاص به کار رود، معنای جدید، مورد نظر خواهد بود؛ نه معنای لغوی. البته معمولا میان معنای اصطلاحی و معنای لغوی، نوعی ارتباط وجود دارد.

 

یک نمونه از کاربرد کلمة تحقیق در معنای لغوی آن:

پاسخ‌گوئی به پرسش‌های مختلفی که در طول روز با آنها مواجه هستید _ چه علمی و چه غیر علمی _ می‌تواند از نظر لغوی یک تحقیق شمرده شود.

مثلا برای خرید ماهی به ماهی‌فروشی می‌روید و برای اطمینان از سالم بودن جنس، آزمایش‌هایی را روی آن انجام می‌دهید .به عنوان مثال، انگشت خود را با فشار روی پوست ماهی قرار می‌دهید. پس از چند ثانیه، انگشتتان را برمی‌دارید. اگر پوست ماهی به حالت اولیه بازگشت، می‌فهمید که ماهی تازه است؛ ولی اگر حالت فرورفتگی روی آن باقی ماند، از خرید ماهی صرف نظر می‌کنید.

همین آزمایش ساده را می‌توان از نظر لغوی تحقیق نامید. زیرا این کار برای کشف این حقیقت است که آیا ماهی سالم است یا نه؟

 

اکنون این پرسش مطرح است که منظور ما از کلمة تحقیق در این مباحث چیست؟ آیا می‌توان  هر گونه تلاش برای پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و مجهولات را «تحقیق علمی» نامید؟ و آیا می‌توان به هر کسی که اطلاعاتی را جمع‌آوری می‌کند و یا پرسشی را پاسخ می‌دهد، محقق گفت؟ به عبارت دیگر، تعریف اصطلاحی تحقیق، وقتی در رابطه با مباحث علمی مطرح می‌شود چیست؟

 

اکنون با توجه به تعریفی که از تحقیق ارائه کرده‌اید، از میان گزینه‌های زیر، مواردی که طبق تعریف شما تحقیق به حساب می‌آیند را علامت بزنید:

 می‌خواهیم علل کاهش میزان بارندگی در سال‌های اخیر را بررسی کنیم.

 باید فهرستی از کلیة‌ نسخه‌های خطی کتاب کافی در همة‌ کتاب‌خانه‌های جهان را تهیه کنیم.

 سازمان برق منطقه‌، می‌خواهد کلیة لامپ‌های معابر عمومی شهر را با لامپ‌های کم‌مصرف تعویض کند. برای این کار باید آمار دقیقی از تعداد آنها تهیه شود.

 این کتاب، دارای متن سنگین و مشکلی است. خوب است متن آن را تصحیح و آمادة استفادة عموم کنیم. برای این منظور، باید آن را با نسخه‌های خطی تطبیق داده و معنی کلیة لغات مشکل را در پانوشت کتاب توضیح دهیم.

 اگر چه بسیاری از دانشمندان، این حدیث را صحیح دانسته اند؛ ولی صحیح و یا جعلی بودن آن، مورد تردید است. باید راویان آن را شناسایی و وضعیت آنها را بررسی کنیم.

 می‌خواهیم مجموعه‌ای مبسوط فراهم آوریم و در آن، کلیة شاعران فارسی‌گوی و آثار و سبک‌های ادبی آنها را معرفی کنیم.

 نگرانی‌های جدی در زمینة گسترش و تعمیق باورهای مذهبی در میان نسل جوان، ما را بر آن داشته است که به دنبال شیوه‌های مؤثری در این زمینه باشیم.

 

همان گونه که متوجه شدید، همة موارد فوق را نمی‌توان تحقیق علمی دانست. اگر چه همة آنها از نظر لغوی تحقیق شمرده می‌شوند، ولی بسته به تعریفی که از تحقیق اصطلاحی داشته باشیم، برخی از آنها را نمی‌توانیم تحقیق علمی بدانیم.. بنا بر این، لازم است تعریفی دقیق از تحقیق ارائه کنیم تا در قضاوت‌های خود در این رابطه دچار اشتباه نشویم.

 

معنای اصطلاحی تحقیق

بسیاری از ما گمان می‌کنیم که هر گونه فعالیت و تلاش علمی را می‌توان تحقیق نامید. فعالیت‌هایی از قبیل:

تألیف، از ریشة «أ ل ف» به معنی پیوند زدن که اصطلاحا به معنی جمع‌آوری و تنظیم مجموعه‌ای از مطالب متناسب با یکدیگر است.

تصحیح متون، که معمولا بر روی متون کهن و سنگین علمی انجام می‌گیرد و همراه با مقابلة نسخه‌های خطی آن متن و شرح و توضیح لغات و عبارات دشوار است.

ترجمه، که در آن، متنی از زبانی به زبان دیگر برگردانده می‌شود.

تفسیر، که به معنی آشکار کردن مراد گوینده و یا نویسنده از یک متن است.

شرح، که به معنی رفع ابهام‌ها و ارائة توضیحات و اطلاعات بیشتر در رابطه با یک متن است.

احیای نسخ، که شامل، شناسایی، مرمت، بازخوانی، مقایسه و دیگر فعالیت‌های لازم برای تبدیل کردن یک نسخة خطی به نسخة چاپی و یا قابل استفاده می‌باشد.

آزمایش، که به معنی سنجش و بررسی یک متغیر در حالات و شرایط گوناگون است.

و بسیاری فعالیت‌های دیگر که با وجود ارزشمند و مفید بودن، همگی جزو مقدمات و یا بخش‌هایی از یک تحقیق می‌باشند و هیچ یک از آنها را نمی‌توان تحقیق نامید. برای روشن شدن معنی دقیق تحقیق، خوب است به عنوان مقدمه، ابتدا تفاوت دو واژه را مورد توجه قرار دهیم:

 

تفاوت سؤال با مسأله

اگر به پرسش‌ها و ابهاماتی که برای خودمان و یا دیگران مطرح می‌شوند دقت کنیم، می‌توانیم آنها را به دو دستة کلی تقسیم نماییم. تفاوت اصلی این دو گروه، در این است که برخی از پرسش‌های ما به خاطر جهالت و بی‌اطلاعی به وجود می‌آیند. یعنی چون چیزی دربارة یک موضوع نمی‌دانیم، آن را می‌پرسیم تا در آن باره اطلاع کسب کنیم. این گونه پرسش‌ها را اصطلاحا «سؤال» (question) می‌نامیم. اما برخی از پرسش‌ها هستند که بر اثر دانایی و اطلاعات قبلی ما ایجاد می‌شوند. به عبارت دیگر، تا وقتی دربارة یک موضوع چیزی نمی‌دانیم و یا اصلا به آن موضوع توجه نداریم، پرسشی هم در رابطه با آن به ذهنمان نمی‌رسد؛ ولی همین که کلیة اطلاعات موجود دربارة آن مطلب را به دست آوردیم، تازه در تحلیل‌ها و مقایسه‌ها و کشف ارتباطات مربوط به آن موضوع، پرسش‌های جدیدی برایمان مطرح می‌شود. اگر بتوانیم پاسخ این پرسش‌ها را با پرسیدن از دیگران و یا مطالعه و استفاده از منابع، به دست آوریم، معلوم می‌شود که این پرسش‌ها نیز بر اثر جهالت ما و یا نقص در اطلاعاتمان ایجاد شده و در واقع، ما «سؤال» داشته‌ایم. اما اگر پاسخ پرسش‌های جدید ما، نزد هیچ کس و در هیچ جا وجود نداشته باشد، ما با دغدغه و مشکلی مواجه می‌شویم که خودمان باید به دنبال حل آن باشیم. این گونه پرسش‌ها را اصطلاحا «مسأله» (problem) می‌گوییم.

به عنوان مثال، تا زمانی که کسی به افتادن اشیاء به سمت پایین توجه نمی‌کرد، هیچ پرسشی نیز در این رابطه مطرح نبود. اما _ آن گونه که مشهور است _ وقتی نیوتون به این موضوع توجه کرد، و اطلاعات جامع خود را در کنار آن قرار داد، این پرسش برای او مطرح شد که چرا یک سیب وقتی از درخت جدا می‌شود، به جای حرکت به سمت پایین، به سمتی دیگر حرکت نمی‌کند؟ اینجا بود که یک «مسأله» برای او مطرح شد. مسأله‌ای که پاسخ آن را کسی نمی‌دانست و او در هیچ کتاب و منبعی نمی‌توانست راه حل و پاسخ آن را بیابد. دقیقا در چنین جایی است که تحقیق و پژوهش، نقش خود را پیدا می‌کند.

امروز اگر همان پرسش برای ما مطرح شود، نمی‌توانیم آن را یک مسأله بدانیم. چون پاسخ آن قبلا داده شده است و برای اطلاع از این پاسخ، ما نیازمند مطالعه، جمع‌آوری اطلاعات و یا آموزش می‌باشیم. در حالی که اگر پاسخ پرسش ما در منابع و مراجع موجود نباشد، باید برای رسیدن به پاسخ، تحقیق کنیم.

با توجه به نکاتی که گفته شد، هم تفاوت سؤال و مسأله را دانستیم، و هم با تعریف و ویژگی‌های یک تحقیق علمی آشنا شدیم.

مطالب فوق را می‌توانیم این گونه جمع‌بندی کنیم:

سؤال:

·        بر اثر جهل و ندانستن ایجاد می‌شود.

·        پاسخ‌گویی به آن با رجوع به افراد و یا منابع امکان‌پذیر است.

·        مجهولی است که فرد، پاسخ آن را نمی‌داند.

 

مسأله:

·        بر اثر دانستن کلیة اطلاعات موجود در یک زمینه ایجاد می‌شود.

·        برای یافتن پاسخ آن، مراجعه به افراد و یا منابع دیگر، سودی ندارد.

·        مجهولی است که جامعة علمی به آن نپرداخته است و پاسخ آن را نمی‌داند.

 

اکنون که با تفاوت سؤال و مسأله آشنا شدیم، می‌توانیم به تعریف خود از تحقیق، نزدیک‌تر شویم. اولین و مهم‌ترین نکته‌ای که در تعریف تحقیق مطرح می‌باشد، این نکته است که شرط اساسی شکل‌گیری و آغاز یک تحقیق، مطرح شدن مسأله است. یعنی هرگز با داشتن سؤال، نمی‌توان تحقیقی را آغاز کرد. چرا که فرآیند پاسخ‌گویی به سؤال‌ها، نوعی آموزش است؛ در حالی که پژوهش و تحقیق، فرآیند پاسخ‌گویی به مسأله‌هاست.

نکتة دیگری که از مطالب قبلی به دست می‌آوریم، همراه بودن تحقیق با نوآوری است. چرا که همان گونه که قبلا گفتیم، مسأله وقتی مطرح می‌شود که با موضوع و پرسشی کاملا جدید مواجه باشیم. اگر شرط شکل‌گیری تحقیق، مسأله است و شرط مسأله نیز، نو بودن موضوع آن است، پس طبیعتا، همیشه تحقیق با نوآوری و پاسخ به پرسش‌هایی جدید همراه است. همین نکته است که اهمیت و نقش پژوهش را تا حدودی مشخص می‌کند. همراه بودن تحقیق با نوآوری، موجب می‌شود که کاروان علم و دانش، بر اثر تحقیقات علمی حرکت و پیشرفت داشته باشد.

بنا بر این، می‌توانیم در تعریف اصطلاحی تحقیق بگوییم:

 

تحقیق، کوششی روشمند برای پاسخ‌گویی به مسأله‌های علمی است که منجر به نوآوری و پیشرفت علم می‌شود.

 

تمرین:

 

اگر مایل به استفاده بهینه از مطالب این وبلاگ می‌باشید، می‌توانید پاسخ تمرین‌هایی که به مرور ارائه خواهم کرد را از طریق پست الکترونیک برایم ارسال کنید تا پس از بررسی آنها، نکات لازم را برایتان ارسال کنم.

 

1.      از میان فعالیت‌های علمی که در متن درس مطرح کردیم، مواردی که به عنوان تحقیق انتخاب کرده و علامت زده‌اید را ذکر کنید و علت انتخاب خود را توضیح دهید.

2.      چهار مورد مسألة علمی را که به ذهنتان می‌رسد، ذکر کنید.

3.      برخی دیگر، تحقیق را این گونه تعریف کرده‌اند:

تحقیق عبارت است از پردازش روشمند اطلاعات در حوزه‌ای خاص، که به نو‌آوری می‌انجامد.

          به نظر شما، تفاوت این تعریف، با تعریفی که در متن گفتیم چیست و چرا این قیود به آن اضافه شده است؟

 

 

آشنایی با مقالاتISI

مقاله ISI چگونه ارزیابی می شود ؟

از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتیISI، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد.
 این گزارش حاوی اطلاعات ارزشمندی پیرامون مجله ها و رتبه بندی آنها می باشد.

فاکتور تأثیر (Impact Faktor)، برای نخستین بار در سال 1995 و توسط بنیانگذار ISI گارفیلد Garfield مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملی جهت گزینش بهترین مجله ها به کار رفت. حقیقت این است که این فاکتور ابزار کاملی برای اندازه گیری کیفیت مقاله ها نمی باشد، بلکه چون روش بهتری وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به دیگر معیارها برای ارزیابی علمی از مزایایی برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار می گیرد.

JCR بیش از 7500 مجله معتبر را در حدود 200 حوزه موضوعی از سال 1997 به بعد در بر می گیرد و با استفاده از آن می توان مجله ها را در حوزه های تخصصی، طبقه بندی و شاخص های رتبه بندی آنها را بررسی کرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمی آن در بر گیرنده بیش از 5900 ژورنال علمی و نسخه علوم اجتماعی مشتمل بر 1700 ژورنال است. JCR از طریق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراک قابل بررسی است.

ضریب تاثیر (IF) چیست؟
فاکتور تاثیر به صورت میانگین، تعداد ارجاعات به یک مورد قابل استناد (نظیر مقاله پژوهشی، مقاله مروری، نامه، یاد داشت، چکیده و..) در یک مجله علمی در طول زمانی معین تعریف شده است. فاکتور تأثیر، تعداد ارجاعات به مقاله های منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در دو سال مذکور است.

در مواردی فاکتور تأثیر مجله بطور میانگین (که معدل فاکتور تأثیر طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI می باشد)، نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
این شاخص مهمترین و در عین حال کاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است. این عامل همه ساله توسط ISI بر مبنای ارجاعات به هر یک از مجله های علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارش JCR منتشر می شود.
این ضریب نه برای مقاله یا نویسنده بلکه برای مجله محاسبه می شود. محاسبه بر مبنای یک دوره سه ساله صورت می گیرد.

چگونه یک مقاله ISI ارزیابی می شود؟
برای اینکه بتوانید یک مقاله بنویسید، لازم است در این زمینه اطلاعاتی داشته باشید. اگر این مقاله را برای مؤسسه اطلاعات علمی ISI می نویسید، احتمالاً برایتان مهم است که بدانید این مقاله ها چگونه ارزیابی می شود.
امروزه ارزیابی مقاله های علمی یکی از دغدغه های جوامع علمی می باشد. مؤسسه اطلاعات علمیISI برای ارزیابی تحت پوشش فهرست نویسی خود، سه شاخص در نظر گرفته است:
1- فاکتور تأثیر گذار (IF): این شاخص مهمترین و در عین حال کاربردی ترین شاخص ارزیابی مجله ها از نظر ISI است.
2- شاخص فوری(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله های منتشر شده مجله در سال مورد ارزیابی تقسیم بر تعداد مقاله های منتشر شده در همان سال مجله مذکور است. این شاخص در حقیقت شیب رشد منحنی ارجاعات را بیان می کند.
3- شاخص نیمه عمر استناد(Cited Half-Life):نیمه عمر ارجاعات یا نیمه عمر استناد، تعداد سال هایی است که از سال ارزیابی باید به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزیابی باشیم.

به عبارت دیگر، این شاخص مدت زمانی که نیمی از کل استنادات به آن مجله صورت پذیرفته باشد را نشان می دهد و در حقیقت سرعت کاهش میزان ارجاعات به مجله را بیان می کند.
بدیهی است که وقتی مقاله های یک مجله ارزش خود را برای ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحی باشند و خیلی زود بی ارزش شوند)، تنها به مقاله های جدید مجله ارجاع داده می شود.
این موضوع باعث می شود که نیمه عمر ارجاعات به مجله کاهش یابد. بنابراین هر چه نیمه عمر ارجاعات به مجله بیشتر باشد، نشان می دهد که ارزش مقاله های مجله در طول زمان بیشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار می گیرند.
در مجموع هرچه نیمه عمرارجاعات به یک مجله بیشتر باشد، ارزش مجله بالاتر می رود.
در پایان هر سال، مجله های تحت پوشش فهرست نویسی ISI که در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزیابی می شوند.

معیارهای ارزیابی و سنجش همان شاخص های ارزیابی ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) می باشند. نتایج این ارزیابی نیز درگزارش های ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام می شود.
در بین فاکتورهای بالا، فاکتور تأثیر، کاربردی ترین شاخص می باشد و امروزه به طور گسترده ای در درجه بندی و ارزیابی مجله های مورد استفاده قرار می گیرد. این فاکتور در حقیقت توانایی مجله و هیأت تحریریه آن را در جذب بهترین مقاله ها نشان می دهد.
بانک اطلاعات ISI، مرکزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترین مجله های علمی منتشره در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد.

پر واضح است که منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن کل مجله های علمی منتشر شده در جهان نمی باشد. چرا که از طرفی مقرون به صرفه نیست و از طرف دیگر تمام مجله های نشر یافته در جهان از استانداردهای ISI پیروی نکرده اند و از غنای علمی لازم برخوردار نیستند. ارزیابی مجله های علمی ISI به طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت می گیرد.

 ارزیابی کنندگان ISI در حدود 2000 عنوان جدید را سالانه مورد ارزیابی قرار داده و تنها 10 تا 12 درصد از مجله های علمی ارزیابی شده، انتخاب می شوند. هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI یکسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارند.
از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتیISI، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشر آن می باشد.

لازم به ذکر است که هیچ یک از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد، بلکه با بررسی مجموع عوامل، یک امتیاز کلی داده خواهد شد.
از جمله مواردی که در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است که عنوان مقاله ها، چکیده و کلمات کلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود که منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند.
اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد، اما موارد ذکر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی کنندگان مجله های علمی در ISI نمی توانند عناوین ومنابع بکار رفته در مقاله ها را به زبان انگلیسی ترجمه کنند.

داوری علمی و تخصصی مقاله های چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی کنندگان می باشد که گویای اعتبار و غنای علمی مجله است.
سه پایگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترین پایگاه های علم سنجی هستند که توسط مؤسسه اطلاعات علمی ISI تهیه و روز آمد سازی می شوند.
پایگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبنای دوره های زمانی 10 ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص های تعیین شده تولید علم از جمله رتبه علمی کشورها بر اساس تعداد تولیدات علمی، تعدا کل استنادها و نسبت استناد به تولیدات علمی می پردازد.
در پایگاه Web of Science(WOS) امکان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره های زمانی مختلف بر اساس شاخص های گوناگون علم سنجی وجود دارد.
پایگاه (JCR (Journal citation Reprts به ارائه گزارش استنادی نشریه ها می پردازد.
از طرفی تعداد نشریه هایی که هر کدام از این پایگاه ها نمایه می کنند نیز با دیگری متفاوت است.

بهترین معیارهای ISI برای نمایه کردن مجله ها چیست؟
در سایتISI چهار مورد به عنوان ملاک های اصلی نمایه شدن مجله آمده است که عبارتند از:
1- زمان بندی نشر، تعریف شده باشد یعنی معلوم باشد که فصلنامه است، ماهنامه است یا... و در موعد معین هم آماده شود.
2- فرآیند داوری برای مجله تعریف شده باشد.
3- قواعد نشر بین المللی را رعایت کند. برای مثال، عنوان مجله گویای محتوای آن باشد.
4- مقاله به هر زبانی که باشد مهم نیست ولی چند مورد در آن باید به زبان انگلیسی باشد که عبارتند از: اسامی نویسندگان، عنوان، چکیده و کلمات کلیدی و حتی الامکان منابع و مآخذ هم انگلیسی باشد.

موارد فرعی هم وجود دارد که شامل این موارد است:
1- مجله باید حوزه بین المللی داشته باشد و به یک حوزه جغرافیایی خاص تعلق نداشته باشد.
2- در حوزه آن مجله، ترجیحاً مجله مشابه نباشد یا اگر هست آن مجله معیار برتری نسبت به آنها داشته باشد.
3- افراد به وجود آورنده آن حتی الامکان افراد شناخته شده ای باشند.
4- افراد به وجود آورنده، توزیع جغرافیایی مناسبی داشته باشند مثلاً همه ایرانی نباشند.
البته موارد فرعی، نمره اضافه دارد و در قبولی یا رد مجله از طرفISI نقش بازی نمی کند.


منابع:
-پایگاه اطلاعات علمی SID
-سخنرانی دکتر عباس چاکلی، مدیر سابق گروه علم سنجی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
-Jouma citiation Reprts
به نقل از: نشریه دانشگاه علم و صنعت ایران/شماره65

ادامه نوشته

اصول مدیریت

آشنایی با اصول مدیریت و مفهوم اصل

موضوع روابط انسانی

مهم‏ترین محور مورد بحث در روابط انسانی کدام است؟
با آنکه هنگام پاسخ به این سئوال، اختلاف نظرهایی بین صاحب نظران مشاهده می‏شود، نکات مشترک نظریاتی که در این زمینه مطرح شده، بدین قرار است:

ارتباط میان فردی و میان گروهی

انواع ارتباط بین کارکنان و گروه‏های فعال درون سازمان یکی از موضوعات متداول در «روابط انسانی» به حساب می‏آید. نفس و طبیعت کار در سازمان‏ها بر چنین روابطی صحه می‏گذارد. انجام این وظیفه موفقیت‏آمیز مدیران در این زمینه، مستلزم کسب آگاهی‏های لازم و مهارت‏های اساسی ایجاد ارایه ارتباطات است.

انگیزش

یکی از عناصر اولیه، در راه اندازی چرخ‏های عملیات سازمان‏هاست که عبارت است از «فرایندی که تحریک و هدایت می‏کند و به رفتار دوام می‏بخشد.» طبعا در صورت نبودن این عامل، نیروهای انسانی به ماشین‏هایی سرد و بی‏روح تبدیل می‏شوند که برای هر اقدام کوچک، نیازمند وجود نیروی محرکه‏ی خارجی خواهند بود. وظیفه‏ی مدیران در این زمینه بسیار حساس و مستلزم آگاهی دقیق و همه جانبه از هر کدام از نیروهاست.

رضایت شغلی

رضایت شغلی یکی از دلایل اصلی باقی ماندن اعضا در جریان

17

فعالیت‏های سازمانی است. نظریه‏هایی که در این باره مطرح شده است، متفقا اذعان دارند که رضایت شغلی بر اثر وجود یا دخالت یا عامل خاص ایجاد نمی‏شود یا به سبب فقدان عامل مشخصی از میان نمی‏رود، «رضایت شغلی، مجموعه‏ی خاصی از نگرش‏های افراد است» و به این دلیل، نیازمند اقدامات هدف‏مند و مداومی است تا به نفع هدف‏های سازمان، اصلاح شود.

تضاد

هر جا که افراد با یکدیگر در فضای واحدی کار کنند، به طور اجتناب ناپذیری با اختلاف آرا و نگرش‏ها مواجه می‏شوند. این اختلاف‏ها به بروز کشمکش‏های گاه تند و پر دامنه و گاه ملایم و محدود منجر می‏گردد. سازمان‏های امروزی تضاد را انکار نمی‏کنند، بلکه مدیر را به مقابله‏ی منطقی با آثار مخرب و استفاده‏ی صحیح از نتایج مثبت آن تشویق و هدایت می‏کنند.

روحیه

اگر چه مفهوم روحیه، در میان سایر مفاهیم مطرح شده در روابط انسانی، عینیت و وضوح زیادی ندارد، تاثیر آن بر اثر بخشی سازمان کاملا روشن است. نقش روحیه در وضعیت کار و شرایط سازمانی، به نحوی که آن را در جهت ارتقای تولید و بهره‏وری به سامان کند، کتمان ناپذیر است. روحیه عبارت است از «نگرش رضایت بخش و علاقه به تلاش جدی در راه هدف‏های یک گروه یا سازمان خاص.» طبعا، ایجاد چنین نگرشی نیازمند طراحی و اجرای دقیق برنامه‏های سنجش روحیه و تقویت آن است.

18

هدف روابط انسانی

روابط انسانی با استفاده از روندی نظام‏دار، در صدد مطالعه‏ی مسایل انسانی، کشف دلایل و ارایه راهبردهای مفید برای حل این مسائل است. مدیر در این زمینه قبل از هر چیز به منزله‏ی یک پژوهشگر دقیق و ریزبین عمل می‏کند که پیوسته در حال مطالعه و بررسی مسایل انسانی سازمان خود است. در نتیجه این کاوش و دقت مداوم، تحقق هدف‏های زیر مد نظر خواهد بود:
ایجاد اشتراک مساعی و توسعه میزان فعالیت کارکنان،
تقویت روحیه و ترغیب کارکنان،
ازدیاد نتیجه و بازده کار برای نیل به هدف‏های اساسی سازمان.
با آن که در مدیریت روابط انسانی امروز، نتیجه مداری در تنظیم اقدامات مربوط به تحقیق هدف‏هایی که روابط انسانی را دنبال می‏کند، چندان مد نظر نیست، یکی از اصلی‏ترین توجهات مدیر، بهبود کارآیی و ارتقای اثربخشی، سازمان است به همین دلیل، معمولا یکی از هدف‏های روابط انسانی، متوجه پیامدهای سازمانی آن است. " 1 ".

رفتار سازمانی

سازمان‏ها نظام‏های اجتماعی هستند. اگر کسی بخواهد در آنها کار کند یا به کارگردانی آنها بپردازد، بایسته است که به شیوه کار کردن آنها آگاهی یابد. سازمان‏ها دانش و انسان- فن‏شناسی و انسانیت- را با هم در می‏آمیزند. فن‏شناسی به تنهایی پدیده‏ای دشوار است، ولی زمانی که

پاورقی

---

1- فصلنامه‏ی مدیریت در آموزش و پرورش، زمستان 1376، ص 20

19

انسان را به آن بیفزاییم یک نظام اجتماعی پیچیده به دست می‏آید که پی‏بردن به آن را کما بیش دشوار می‏سازد. با این همه، اجتماع باید سازمان‏ها را بشناسد و آنها را نیک به کار گیرد، زیرا این سازمان‏ها برای دست یافتن به بهره‏های تمدن، بایسته به شمار می‏آیند. آنها برای صلح و آرامش جهانی، برای نظام آموزش و پرورش کامیاب، و دیگر آماج‏های دلخواهی که مردم در جست و جویشان هستند، ضروری و لازمند. جامعه‏ی امروزی برای پایایی خود به سازمان‏ها وابسته است.
رفتار انسان در سازمان‏ها سخت دور از پیش‏بینی است. دور از پیش‏بینی بودن رفتار انسان در سازمان ناشی از آن است که رفتار از درون نیازهای ریشه‏دار و نظام ارزش‏ها سرچشمه می‏گیرد. با این همه، همین رفتار را می‏توان در قالب چهارچوب‏های دانش رفتاری، مدیریت و دیگر قلمروهای ذهنی تا اندازه‏ای دریافت. آشکار است که دستور و صورت بندی ساده‏ای چون کتاب آشپزی برای کار کردن با مردم در دست نیست. راه چاره‏های کاملی برای دشواری‏های سازمانی یافته نمی‏شود. آن چه را که می‏توان انجام داد، این است که آگاهی و مهارت‏های خود را افزایش دهیم تا بر آن پایه پیوندهای انسانی در کار به جایگاهی بالاتر برده شود. چنین هدف‏هایی شورانگیز و با ارزش‏اند.
ما می‏توانیم با مردم به خوبی کار کنیم به شرط آن که آماده باشیم به آنها با موازین انسانی بیندیشیم. " 1 ".
در دهه‏های 1950 و 1960 برنامه‏های پژوهشی دیگر در گروهی از

پاورقی

---

1- رفتار انسانی در کار- رفتار سازمانی- ترجمه‏ی دکتر محمد علی طوسی، ص 4

20

سازمان‏ها بر پا گردید. از آن میان می‏توان به «مرکز پژوهش پویایی شناسی گروه» در دانشگاه میشیگان- به ویژه به پژوهش‏هایی در زمینه‏ی رهبری و انگیزش، هیات پژوهشی امور کارکنان در دانشگاه ایالتی «اوهایو»- در زمینه‏ی رهبری و انگیزش، «موسسه‏ی تاوی» استاک درباره‏ی روابط انسانی در لندن- در زمینه‏های گوناگون و آزمایشگاه‏های آموزش ملی در ایالت «مین»- در زمینه‏ی پویایی شناسی گروه، اشاره کرد. در حالی که یافته‏های این پژوهش‏ها به درون جامعه‏های بازرگانی و دانشگاهی راه می‏یافت، دلبستگی تازه‏ای را به رفتار انسان در کار برانگیخت. بدین سان «دوران روابط انسانی» آغاز شده بود.
تاکیدی تازه بر اهمیت انسان در کار، پی‏آمد گرایش‏هایی بود که در سراسر سال‏های پی در پی گذشته پرورده شده بودند. این تاکید یاری داد تا ارزش‏های انسانی با دیگر ارزش‏ها در کار متوازن و متعادل گردند. بخش ناخشنود کننده‏ی این جنبش آن بود که روابط انسانی چنان با آهنگ تند و شتاب آلوده گسترش یافت که هوس‏های روز و بی‏مایگی در آن راه یافت. برخی از کارگزاران روابط انسانی به زیرکی می‏کوشیدند تا با تاکید نهادن بر «تبسمی گشوده»، «مهربان به مردم» و «شاد نگه داشتن کارکنان» آنان را به تولید و بهره دهی بیشتر وادارند.
عبارت «روابط انسانی» اندک اندک جاذبه‏ی خود را از دست داد، با آنکه هنوز در پاره‏ای از زمینه‏ها- به ویژه در رده‏ی عملیات- برازندگی و تناسب خود را حفظ کرده است. در حالی که این قلمرو دانش رفتاری به کمال بیشتر می‏رسید و بر پایه‏ی پژوهش استوار می‏گردید، عبارت تازه‏ای به نام

21

«رفتار سازمانی» برای تعریف آن به کار گرفته شد. " 1 ".

آشنایی با اصول مدیریت و مفهوم اصل

کشورهای غربی با داشتن دانشمندانی در مدیریت می‏خواهند خود را مدعی پایه‏گذاری علم مدیریت تحصیل دانشگاهی معاصر بدانند «آدام اسمیت» در کتاب معروف خود به نام «بررسی علت و ماهیت ثروت ملل» اصل تخصص کار را مطرح می‏کند. او یک اقتصاددان انگلیسی بود. «ماکس وبر» جامعه‏شناس آلمانی در اوایل قرن بیستم در کتاب خود به نام «نظریه‏ی سازمان اجتماعی و اقتصادی» اصول مربوط به «ضابطه و نه رابطه»، «انضباط»، «انتظام»، «انصاف»، « قاعده و قانون»، «منطق» و «ثبات» در سازمان را مطرح کرد. در فرانسه «هنری فایول» در اواخر قرن نوزدهم در کتاب خود با عنوان «اداره صنعتی و عمومی» به معرفی 14 اصل در مدیریت پرداخت که شامل اصول زیر بود:
1- تقسیم کار
2- اختیار و مسئولیت
3- انضباط
4- وحدت فرماندهی
5- تبعیت منافع فرد از منافع عمومی
6- حقوق و پاداش مالی کارکنان
7- تمرکز

پاورقی

---

1- منبع قبلی، ص 14

22

8- انتظام سازمانی
9- انصاف
10- ثبات و دوام خدمت کارکنان
11- وحدت دستور
12- سلسله مراتب
13- نوآوری
14- تقویت مبانی کار جمعی و گروهی
در آمریکا فریدریک «ونیسلوتیلور» در سال 1911 کتابی تحت عنوان اصول مدیریت علمی منتشر کرد و در آن به بیان اصول زیر پرداخت:
1- علمی کردن روش تولید،
2- علمی کردن روش گزینش افراد،
3- همکاری میان سرپرستان و کارکنان با توجه به جدایی تخصیص وظایف برنامه‏ریزی و اجرا میان سرپرستان و کارکنان،
4- تعیین واحد کار،
5- پرداخت مزد مبتنی بر تعداد واحد کار انجام شده،
6- مطالعه و بررسی زمان و حرکت برای انجام واحدهای کار،
«هربرت سیمون» و «جیمز مارچ» در سال 1957 و 1958 به اصل سازمان معقول و رفتار معقول کارکنان در سازمان پرداختند. همچنین از نظریات مدیریت مبتنی بر روابط انسانی، «التون مایو»، «فریتز روزلیزبرگر» و «ویلیام دیکسن» این اصل را بیان کردند که احساس بوجود آمده در کارکنان به علت توجه مدیران به آنان بطور موثر باعث

23

افزایش تولید می‏شود. «کرت لوین» به اصل اثر مشارکت گروهی در ایجاد تغییر پرداخت. «بیلز» و «مک گرگور» به اهمیت نقش رهبری رسمی و غیر رسمی و اصل ذاتی و ازلی بدون میل یا تنفر انسان نسبت به کار توجه کردند.
«تریست» و «بامفورت» در سال 1951 اصل مهارت فنی مدیران و مهارت کار در گروه را مورد توجه قرار دارند. «کاتز» و «کان» اصل سازمان به عنوان سیستم باز را معرفی کردند و بالاخره «برنز» و «استالکر» در سال 1961 به اصل ماشین گونگی و اصل ارگانیکی سازمان توجه کردند. از بررسی این مطالعات نتایج زیر بدست می‏آید:
1- نتایج تحقیقات مبتنی بر بررسی آثار استفاده و کاربرد این اصول در مدیریت نشان دهنده افزایش تولید و کارآمدی سازمان‏ها و مدیریت است.
2- تنوع و تکثر این اصول، سودمند است، زیرا دست مدیران را برای استفاده مطلوب از آنها در موقعیت‏های متنوع باز نگه می‏دارد و باعث افزایش قابلیت انعطاف پذیری مدیران می‏شود.
3- این اصول به هر حال برگرفته از نتایج تحقیقات تجربی کسانی است که متاثر از محدودیت‏های فرهنگی حاکم بر جامعه‏ی پیرامونی خود می‏باشند و فلسفه‏ی حاکم بر جامعه‏ی آنان چه اصالت فرد یا اصالت جمع بر کمال و تعالی فکر روح آنان سقفی می‏زند که بازدارنده‏ی اندیشه آنان از جولان در فضای وسیعی است که اعتقاد به توحید، معاد، تعالیم پیامبران و رهروان حق و استقرار هر چیز و هر کس در مکان و مقام مربوط به خود

24

به وجود می‏آورد.
4- استخراج اصول مبتنی بر افکار و اندیشه‏های کسانی که در فضایی چنین روحانی اندیشیده‏اند، برای انتظام امور سازمان‏ها و مدیریت بخصوص در جامعه معتقد به حاکمیت اصالت وحی بر امور ضروری است.
5- نهج‏البلاغه کتابی مشحون از اصول و مفاهیم مناسب برای مدیریت است.

مفهوم اصل

«هانری فایول» که 14 اصل را به نام «اصول مدیریت» معرفی کرده است، تاکید دارد که باید در استفاده و کاربرد این اصول انعطاف پذیر بوده و آنها را با توجه به اوضاع و احوال متغیر محیطی به کار برد. «فایول» مایل نبود کلمه‏ی «اصل» را به کار برد، زیرا دلالت ضمنی این کلمه با قانون و انعطاف پذیری است. همین مفهوم معمولا از تعاریف این واژه در فرهنگ لغات بدست می‏آید.
مثلا فرهنگ لغت انگلیسی (1987) اصل را چنین تعریف می‏کند:
«حقیقتی اساسی، قانون کلی از علت و معلول، قاعده‏ای راهنما برای رفتار»
سایر فرهنگ‏های لغت، بطور کلی اصل را به معنای یک حقیقت اساسی عمده یا کل تعریف می‏کنند که حقایق دیگر بدان وابسته است. اما در تعریف «قانون» به حکم یا رابطه‏ای اشاره می‏شود که درباره‏ی پدیده‏ای وجود دارد و این حکم و رابطه تاکنون تغییر نپذیرفته و این یقین

25

وجود دارد که تغییر نخواهد پذیرفت. از جمله این قوانین می‏توان به قانون طبیعت، نظم فصول، قانون نیوتن، قانون حرکت، قانون عرضه و تقاضا، قانون حفظ وجود، گرایش انسان یا موجود زنده با رفتاری که آنان را در برابر خطرات مصون دارد و قانون عمل و عکس العمل اشاره کرد. بنابراین کلمه «اصل» در مقابل «قانون» از قابلیت انعطاف بیشتری برخوردار است. قابلیت انعطاف بدین معناست که «اصول» در مدیریت معاصر، مشابه اصول در علوم طبیعی است برای توصیف و پیشگویی بکار می‏روند و نه تجویز. یعنی به توضیح این مطلب می‏پردازند که یک متغیر چگونه به متغیر دیگر مربوط می‏شود، یا چه اتفاق می‏افتد اگر متغیرها به تعامل بپردازند. این اصول نمی‏گویند «چه کنیم و چگونه از آنها استفاده کنیم ».
مثلا در فیزیک جسم تحت تاثیر جاذبه به زمین سقوط می‏کند و سرعت سقوط افزاینده است. اما به ما نمی‏گوید:
«کار، خودش را آن قدر کش می‏دهد تا تمام وقت تو را بگیرد»
چه، این مطلب قانون باشد یا اصل، به این معنی نیست که مدیری برای آن که کارکنان کارشان را انجام دهند، اقدام به طول دادن زمان کنند. یا اصل «وحدت دستور» در مدیریت بیان می‏دارد که هر کارمند تنها باید از یک رئیس مافوق دستورات و فرامین کار خود را دریافت دارد، و به یک نفر بالا دست خود گزارش دهد. اما در این زمینه اختلاف و تعارض زیادی بین نظر «فایول» و عقیده «فردریک تیلور» وجود دارد.
«تیلور» بر خلاف این اصل به اصل نظارت تخصصی و یا نظارت

26

چند جانبه معتقد است. با این حال این اصل تاکید دارد که اغلب اوقات افراد برای جلوگیری از گیج ماندن بین فرامین متعارض و نشان دادن حس وفاداری خود مایلند از یک نفر دستور گرفته و به او گزارش دهند.
به هر حال این اصل هرگز تجویز نمی‏کند که افراد نباید به بیشتر از یک نفر گزارش دهند. این اصل، مدیران را حساس می‏سازد که در موقع چند فرمانی یا نظارت چند جانبه و یا گزارش دهی افراد به اشخاص گوناگون متوجه مضرات و یا محاسن این اعمال باشند.
مفهوم انعطاف پذیری در «اصل» بیان می‏دارد که مدیران باید اصول را با واقعیات بیامیزند.
مهندسان فلزشناسی معمولا از اصول فیزیکی بسیاری برای شناخت یک فلز، یا اختراع یک آلیاژ استفاده می‏کنند و به ملاحظاتی چون وزن مخصوص، کشش، رسانایی، جرم، قابلیت هدایت الکتریسیته، چکش خواری و انعطاف پذیری می‏پردازند.
وقتی مدیری با تفویض اختیار کنترل خود به دیگری به اصل «وحدت دستور» خدشه وارد می‏کند با آگاهی از این مساله ممکن است حدود این اختیار تفویض شده به این شخص را تعریف کرده و برای افراد تحت نظر، حدود تابعیت از وی را معین سازد و به این صورت مانع به هم خوردن تعادل و هماهنگی و ایجاد برخوردها و اصطکاک بیهوده شود.
هر قدر که مدیران بیشتر با این اصول آشنایی داشته باشند بهتر می‏توانند در موقعیت پیش بینی نشده و پیچیده، از آنها برای ایفای نقش‏های خود استفاده کنند. مثلا در زمینه‏ی تدوین ساخت موثر سازمان،

27

اصولی چند دست اندر کار است که به طور هم بسته توانایی پیش بینی مدیر را افزایش می‏دهند.
از جمله‏ی این اصول، «تفویض اختیار»- بخصوص تفویض اختیار در هنگامی است که نتایج مورد انتظار روشن باشد- اصل «برابری اختیار و مسئولیت» اصل «وحدت دستور»، اصل «وحدت جهت»، اصل «سلسله مراتب سازمانی» و اصل «انضباط» است.
مدیران موفق، به اصولی معتقد می‏باشند و آن‏ها را ملاک و معیار رفتار مدیریت خود قرار می‏دهند. این اصول هر چه جامع‏تر، عمیق‏تر و دارای قابلیت انعطاف بیشتری باشند، مدیریت را موفق‏تر می‏سازند.
اصولی که در مدیریت مطرح می‏شوند به مانند اصولی نیست که تحت شرایط آزمایشگاه به وجود آمده باشند، زیرا کنترل «انسان» در شرایط آزمایشگاهی کار مشکلی است. به همین دلیل، قیاس، مشاهده، داشتن تصویر بزرگ و روح تتبع پویا و خلاق، تفکر عمیق، جامع و با قابلیت انعطاف می‏تواند در برابر ناتوانی مدیریت در استفاده از آزمایشهای تجربی و علمی در ایجاد قانون و اصول به کار رود و این همان روشی است که با آن اغلب اصول مدیریت بوجود آمده است.
بنابراین اصول مدیریت، بیشتر از قوانین علوم طبیعی، در معرض تغییر قرار دارد. این اصول باید به عنوان راهنمای عمل در نظر گرفته شوند، نه اینکه به صورت قانون باشد که تغییر ناپذیر است و فقط در موقعیت‏های خاص خود کاربرد دارد و استثنایی در پیروی از آن وجود ندارد. به طور خلاصه از اصول مدیریت باید پیروی شود مگر هنگامی که

28

روی گردانی از آن بر اساس منطقی صحیح، توجیه پذیر باشد.
" 1 ".

● هدف روابط انسانی
● رفتار سازمانی
● آشنایی با اصول مدیریت و مفهوم اصل
● مفهوم اصل
● رسالت انسان‏

روش تحقیق

ر اين قسمت توضیحاتی پیرامون ضرورت آشنائی با روش تحقیق ، مبانی و اصول اوليه در تحقیق  ارائه می گردد انتظار می رود پس از مطالعه این قسمت فراگیر بتواند:

اهداف درس

1.      شما دریابان این قسمت باید قادر باشید:

·         تحقیق به روش علمی را تعریف کنيد. 

·         چرا و چه زمانی تحقيق آغاز می شود؟انواع آنرا معرفی نمايید.

·         عناوين مهمترين بخش ها در هنگام تهيه طرح تحقيق را نام ببريد.  

·         برای شما فرصتی فراهم خواهد شد تا به سوالات خود درمورد يک مسئله به صورت علمی بيانديشيد.

·         روش علمی برای تحقيق وانواع و ويژگی های آنرا را فراخواهيد گرفت.

·         فراگیر همچنین متقاعد خواهد شد برای بررسی های علمی و دقیق نیازمند یادگیری روش تحقیق علمی می باشد.

  درس بعدی

---

·         در طول سالیان و از ابتدای حیات بشر ،  انسان همیشه با تحقیق سروکار داشته است . آنچه در اینجا اهمیت دارد آنکه تحقیقی می تواند راهگشا باشد که بر اساس اصول و موازین علمی صورت پذیرد.

·         تحقیق در لغت به معنای درست و راست گردانیدن،پیدا کردن ، افتن ياجستجوی حقیقت آورده شده است. تعاریف به عمل آمده از تحقیق و پژوهش فراوانند. تحقیق به روش علمی را مجموعه مقررات و قواعدی دانسته اند که چگونگی جستجو برای افتن حقایق مربوط به پک موضوع را نشان م دهد.در جايی دیگر آن را حقیقت پژوهی ناميده اند و گروهی از دانشمندان اینگونه تحقیق را عملی منظم که در نتیجه آن پاسخ هائی برای سوالات مندرج در موضوع تحقیق بدست خواهد آمد تعریف کرده اند.

·         درهرصورت مشخص است که وجه اشتراک در همه این تعاریف جستجوی حقیقت است و حقیقت پک پدیده ذهنی است که با واقعیت ( یعنی وجود عینی ) مطابقت دارد.( هرچند ممکن است این امر در علوم تجربی صحیح باشد لیکن در علوم نظری چنین نیست) به هرحال مانيز در روش تحقیقی که بحث خواهیم کرد بدنبال افتن حقیقت خواهیم بود. به صورت خلاصه منظور ما از روش علمی تحقیق، مجموعه قواعد و رويه ای است که محقق برای جمع آموری حقایق و واقعیت ها دنبال می کند تا سپس آنها را تفسیر ، تبین و اثبات نماید.

·               جان ديوئی معتقد است:" اولين مرحله تحقيق احساس وجود يک مشکل  است؛ به اين معنی که پژوهشگر در کار خويش با مانع يا مشکلی روبرو گرديده است که در حل آن ابهام يا ترديد دارد و نمی تواند در مقابل آن ساکت بماند." بنابراين اين نقطه آغازين در انجام هرگونه پژوهش يا تحقيقی بسيار مهم است و نقش آموزش افراد برای مسئله يابی که در برخی نظام های آموزش و پرورش برآن بسيار تاکيد می شود نيز از همين امر نشات می گيرد. هرچه ضرورت پرسش در هنگام تدريس برای فراگير بيشتر مطرح شود و از او خواسته شود تا ذهن خود را برای طرح سوالات بيشتر فعال سازد می توان انتظار داشت که در آينده نياز به تحقيق و پيشرفت در او ارتقا يابد. (مثال)

·         اولين مرحله از تقسيم بندی تحقيق را می توان منوط به هدف از انجام تحقيق دانست.بدين صورت که آيا هدف از انجام تحقيق علائق علمی محقق است يا احتياجان عملی . بدين شکل که محقق برای موشکافی در تجربيات خود و ديگران ، کنجکاوی های علمی ويا الهامات وفرضيات علمی محض بنبال اجرای تحقيق است و يا اينکه هدف کسب اطلاعاتی است که بتواند مشکل يا مسئله فوری را حل نموده ويا زمينه را برای تصميمم گيری در مورد يک موضوع يا مسئله خاص فراهم نمايد. چنانچه هدف اول مد نظر باشد با تحقيق بنيادی يا Basic Research روبرو هستيم که در تعريف آن گفته ميشود: " تحقيقی است که برای گسترش و بسط دانش يا علوم پايه در يک نظام و بخاطر فهم آن طرحريزی می شود.ممکن است همه يا بخشی از اين دانش در آينده کاربد داشته باظد ولی معمولا خود محقق در کاربرد نقشی ندارد." اکا چنانچه تحقيق برای هدف دوم انجام شود آنرا تحقيق کاربردی يا Applied Research می نامند و در تعريف آن گفته می شود: " اين نوع تحقيق برروی يافتن راه خل مسائل فوری با ماهيت عملی متمرکز می شود و بنابراين اين تحقيقات جنبه عملی داشته و معمولاخود محققين درکاربرد نتايج دخيل می باشند."

·         بديهی است تقسيم بندی های متعدد ديگری برای روش های تحقيق وجو دارد که در ادامه مباحث  مورد بررسی و بحث قرار خواهد گرفت.

·         آنچه در اين مقدمه اهميت دارد آنکه تخقيق از ديرباز با آدمی همراه بوده است و در طول تاريخ به شيوه ها و روش های مختلفی آنرا انجام داده است . چنانچه انسان با تحقيق آشنا نمی شد و و اقدام به انجام آن نمی کرد آيا دانش و علم انسان تا بدين پايه امروزی بود ، مسلما پاسخ منفی است ( من هميشه در کلاسهای خود برای دانشجويان اين جمله را ياد آوری می کنم که چنانچه دانشجو به اندازه استادش بداند هيچگاه نبايد توقع پيشرفت علم را داشته باشيم و اين واقعيتی است که نگاه به تاريخ علم و پيشينيان آنرا برای ما بيشتر مشخص خواهد نمود) بنابراين تحقيق هم از ديدگاه فردی و هم از ديدگاه اجتماعی يک ضرورت است و انسانی که جستجو و تحقيق را در زندگی خود نداشته باشد ، تصوری از رشد و تکامل هم برای او نمی توان داشت.علاوه براين ضرورت انجام تحقيق از ديگاه علمی نيز انکار ناپذير است چه "تحقيق را  مايه حيات علم دانسته اند" و بدون انجام تحقيق علم همچون آبی که در حائی ماند باشد دچار گنديدگی و تبديل شدن به لجنزار خواهد شد. 

در این بخش مطالب آموزشی مربوط به پایان نامه كارشناسي ارشد آمده است. لازم به یادآوری است ممکن است قوانین و مقررات هر دانشگاهی در رابطه با پایان نامه با دیگر دانشگاه‌ها متفاوت باشد. لذا مسائل درج شده در این وب سایت نقض کننده قوانین دانشگاه‌ها نیست.
تاریخ به روز رسانی: Sunday, 22. May 2011

فهرست مطالب اين صفحه:
دانلود فایل
چند توصیه برای شروع اخذ پایان نامه
توصیه‌های مهم در تدوین پروپوزال
توصیه‌های مهم در انجام پروژه
توصيه هاي مهم در جلسه دفاع
مراحل آمادگي براي جلسه دفاع از پايان‌نامه
معیارهای موثر در نمره پایان نامه
امور پس از برگزاري جلسه دفاع
جدول ظرفیت خالی استادان راهنم و مشاور

دانلود فایل:

·     فایل پروپوزال  کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران جنوب

·     فایل سمینار روش تحقيق- آذر ماه 1388 دانشگاه آزاد اسلامي- واحد تهران جنوب

·     فایل برخی منابع

چند توصیه برای شروع اخذ پایان نامه:

·     موضوع پایان نامه خود را با توجه به معیارهایی مانند نیاز جامعه، در اختیار داشتن امکانات تحقیق نظری و عملی، داشتن دانش و علاقه در زمینه مورد نظر، آینده شغلی و مواردی از این قبیل انتخاب کنید و سعی کنید موضوع پایان نامه شما در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتر تغییر زیادی نداشته باشد.

·     سابقه تحقیق را بررسی کنید. ببینید آیا قبلا کسی در زمینه مورد نظر تحقیق انجام داده‌است یا خیر؟ برای این مورد لازم است تعداد زیادی مقاله از مجلات معتبر، مقاله از کنفرانس، کتاب، گزارش تحقیق و مواردی از این قبیل را شناسایی کرده باشید و یک نسخه از آنها را به همراه یک جمع‌بندی برای خود حفظ کرده باشید.

·     یکی از استادان که در زمینه مورد نظر از تخصص کافی برخورداراند را به عنوان استاد راهنما انتخاب کرده و پروپوزال خود را با ایشان درمیان بگذارید. در این جلسه بجز فرم کامل شده پیشنهادیه لازم است تا سابقه تحقیق را بطور کامل نزد ایشان ارائه کنید. همچنين اطمينان حاصل كنيد كه از نظر ظرفيت اخذ دانشجو ايشان بتوانند شما را بعنوان دانشجوي خود قبول كنند.

·     به اين نكته توجه داشته باشيد كه لازم است حداقل يكي از استادان راهنما و يا مشاور، استاد تمام وقت يا نيمه وقت واحد باشند و ظرفيت خالي داشته باشند.
اعضاي تمام وقت گروه استخراج: دكتر اسدي و دكتر ابريشمي‌فر
اعضاي نيمه وقت گروه استخراج: دكتر سرقيني و دكتر منجزي
اعضاي تمام وقت گروه اكتشاف: دكتر قلي نژاد، دكتر واثقي، دكتر مقصود نيا، دكتر اديب، دكتر فيضي و دكتر محمدي
اعضاي نيمه وقت گروه اکتشاف: دكتر معمار

·     در صورت جلب نظر استاد راهنما، در مورد استاد مشاور و همچنین مشاور صنعتی خود با ایشان مشورت کنید.

·     مدارک مورد نیاز دانشکده را فراهم و اقدام‌های قانونی را برای شروع تحقیق انجام دهید.

·     توجه داشته باشید که تصویب پایان نامه تازه شروع کار است. شما شش ماه فرصت داريد تا از پايان نامه خود دفاع كنيد.

توصیه‌های مهم در تدوین پروپوزال:

·     عنوان پایان نامه خود را طوری انتخاب کنید که کوتاه بوده اما بخوبی بیان کند که چه کاری را می‌خواهید انجام دهید. زمان و مکان نیز در آن آمده باشد. از ذكر عبارت‌هايي مانند بررسي، ارائه و ارزيابي در ابتداي عنوان خودداري نماييد.

·     فايل پیشنهاد پروژه از وب سايت دانشگاه دریافت کنید و آن را به دقت تکمیل کنید. در این فرم باید ثابت کنید که این تحقیق باید انجام شود، شما بهترین فرد برای انجام این تحقیق هستید، این زمان بهترین زمان برای انجام این تحقیق است، موضوع تحقیق بسیار شفاف است، روش تحقیق و نتایج احتمالی بسیار شفاف است و به چه امکانات و زمانی نیاز دارید. تمامي قسمت‌هاي پروپوزال را به دقت تكميل كنيد و از راهنمايي كه در عنوان بخش‌هاي مختلف پروپوزال آمده است كمك بگيريد.

·     در بيان تاريخچه تحقيق حتماً تعدادي از تحقيق‌هاي انجام شده در سال‌هاي اخير را ذكر كنيد. به منظور ذكر نمونه حتماً از فرمت استاندارد مرجع دادن استفاده كنيد.

·     فايل پروپوزال خود را براي تاييد اوليه براي مدير گروه ايميل كنيد و تاييد اوليه را اخذ كنيد.

·     پروپوزال را به تصويب استاد راهنما و استاد مشاور برسانيد و نسبت به تاييد كميته گروه به شرح زير اقدام نماييد:
جدول 9 قسمت ب در پيشنهاديه پايان نامه دانشجويان گرايش استخراج معدن مي‌بايست به امضاء چهار نفر از اعضاي كميته گروه استخراج برسد.
* اعضاي تمام وقت كميته استخراج: دكتر اسدی (این امضاء الزامی است)، دكتر ابريشمي‌فر و دكتر واثقي
* اعضاي نيمه وقت كميته استخراج: دكتر سرقيني (این امضاء الزامی است) و دكتر منجزي
* اعضاي مدعو كميته استخراج: دكتر اورعي و دكتر شهريار
* اعضاي جانشين كميته گروه استخراج: مهندسي عزت اله اورعي، مهندس اميرافشاري و مهندس شكوفه
جدول 9 قسمت ب در پيشنهاديه پايان نامه دانشجويان گرايش اكتشاف معدن مي‌بايست به امضاء چهار نفر از اعضاي كميته گروه اكتشاف برسد.
* اعضاي تمام وقت كميته اكتشاف: دكتر اسدی (این امضاء الزامی است)، دكتر قلي نژاد، دكتر واثقي، دكتر مقصود نيا، دكتر اديب، دكتر فيضي و دكتر محمدي
* اعضاي نيمه وقت كميته اكتشاف: دكتر سرقيني (این امضاء الزامی است) و دكتر معمار
* اعضاي مدعو كميته اكتشاف: دكتر جعفرزاده

·     فرم را به مدير گروه تحويل دهيد.

توصیه‌های مهم در انجام پروژه:

·     هفته‌ای یک بار استاد راهنمای خود را ملاقات کنید و گزارش پیشرفت ارائه کنید. بر اساس قانون، دانشجو موظف است هر دو ماه يك گزارش پيشرفت كار نيز به دانشكده ارائه كند.

·     وقت زیادی بر روی مطالعه سابقه تحقیق قرار دهید. این کار به شما کمک می‌کند تا راه خود را بهتر انتخاب کنید، از تجربه دیگران بهره ببرید و از دوباره کاری پرهیز کنید. برای این منظور در کتابها، مقالات چاپ شده در مجلات، مقالات چاپ شده در مجموعه مقالات کنفرانس، گزارش‌های تحقیق و . . . جستجو کنید.

·     تمام مطالبی را که تهیه می‌کنید شماره گذاری کنید تا بعدا در فهرست مطالب از آن کمک بگیرید. در هنگام تهیه گزارش نهایی باید مرجع تمامی شکل‌ها، جدول‌ها، نمودارها و مطالب خاص را در همان محل ذکر کنید و در فهرست مطالبی که در انتهای گزارش آورده‌اید منابع را با فرمت مصوب دانشگاه لیست کنید. مقالات تهیه شده را به استاد راهنمای خود ارائه دهید و نظر ایشان را در بهبود روند مطالعه تاریخچه جویا شوید.

·     در اولین زمان ممکن فصل‌بندی پروژه خود را به استاد راهنما پیشنهاد و پس از انجام اصلاحات مکتوب کنید. این کار به انجام تحقیق شما نظم و انظباط می‌دهد.

·     برای اثبات صحت آنچه در تحقیق خود به آن می‌رسید فکری بکنید. چرا که باید نتایج تحقیق خود را با داده‌های واقعی و یا یک مدل بجز مدل خود مقایسه کنید.

·     چند کتاب در مورد شیوه نگارش و ادبیات گزارش نویسی مطالعه کنید. رعایت موارد دستوری نگارش پایان نامه را دست کم نگیرید. در این وب سایت مطالبی در این زمینه آمده است. حتماً آنها را مطالعه کنید.

·     در تایپ گزارش خود نکات تایپ را رعایت کنید. این نکات در هیچ مدرسه و یا دانشگاهی تدریس نمی‌شود! اما شما باید از آن اطلاع داشته باشید. نکات درج شده در این وب سایت می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند.

توصيه هاي مهم در جلسه دفاع:

·     زمان شما براي ارائه مطالب خود فقط 15 دقيقه است. توجه داشته باشيد كه در حدود 2 الي 3 دقيقه (حداكثر 5 دقيقه) به لزوم انجام تحقيق و تاريخچه تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه كار خود بپردازيد (حداكثر 3 اسلايد) و باقيمانده زمان را به توضيح در مورد روش كار خودتان و يافته‌هايتان بپردازيد.
نتيجه گيري و بحث در مورد يافته‌هاي شما مهمترين قسمت پايان نامه است كه همگي مايل به شنيدن آن هستند.

·     صفحه اول پاور پوینت، صفحه عنوان باشد و قبل از شروع جلسه در حال نمایش باشد تا حاضرین با عنوان، محقق، استاد راهنما و سایر مطالب سمینار بیشتر آشنا شوند. در صورتی که برای شما امکان دارد، بهتر است از رایانه خودتان استفاده کنید تا مشکلات عدم تطبیق فونت و نرم افزار برای شما پیش نیاید. در این حالت می‌توانید در متون فارسی از فونت‌های زیبایی که موجود است بجای فونت پیش‌فرض ویندوز استفاده کنید. در صورتی که امکان استفاده از رایانه خودتان میسر نیست، حتماً چند ساعت قبل این کنترل‌ها را با رایانه محل سمینار کنترل کنید.

مراحل آمادگي براي جلسه دفاع از پايان‌نامه: 1- دريافت و تكميل فرم آمادگي براي دفاع
2- امضاء استاد راهنما و استاد مشاور به منظور تاييد آمادگي دانشجو براي دفاع (البته بدون درج تاريخ)
3- تحويل مدارك زير به گروه:- فرم آمادگي براي دفاع- يك نسخه پرينت از پايان نامه (نيازي به صحافي نيست اما ظاهر پايان نامه نبايد مشكلي داشته باشد. فرمت‌ها بايد رعايت شده باشد)
- يك سي دي حاوي: فايل پايان نامه فايل پاور پوينت ارائه فايل منابعي كه در فهرست منابع آمده است (منابعي كه نسخه كاغذي هستند نيازي به ارائه نيست)
- جدولي كه استاد راهنما و استاد مشاور مشخص كرده باشند كه در چه روزهايي و چه ساعاتي براي تشكيل جلسه مي‌توانند به دانشكده تشريف بياورند
- گواهي كاربرد نتايج پايان نامه در صنعت (جهت درج نمره كاربرد پايان نامه در صنعت- توضيح در پايين همين صفحه آمده است)
- گواهي ارسال مقاله يا قبول چاپ مقاله به همراه مقاله‌هاي مورد نظر (جهت درج نمره مقاله- توضيح در پايين همين صفحه آمده است)
4- اخد تاريخ و ساعت دفاع و نام داور (معمولا دو تا چهار روز پس از انجام مرحله قبل)
5- تهيه آگهي اعلام جلسه دفاع و تحويل پنج نسخه از آن به گروه
6- انجام ساير امور اداري در محل دانشگاه

چند نكته:نكته 1: جلسه دفاع از پايان نامه حداقل دو هفته بعد از تعيين داور برگزار مي‌شود.
نكته 2: بخش بيشترين مشكلات گزارش پايان نامه در پايين صفحه "جدول برگزاري جلسات دفاع از پايان نامه دانشجويان كارشناسي ارشد مهندسي معدن" ملاحظه شود.
  معیارهای موثر در نمره پایان نامه:سطح علمی و کاربردی پایان نامه     نحوه تجزیه و تحلیل، بحث و نتیجه‌گیری

·     نحوه و میزان استفاده از منابع و ماخذ و به روز بودن آنها   نحوه تنظیم و تدوین مطالب و حسن نگارش

·     نحوه بکارگیری جداول و منحنی‌ها و شکل‌ها  نحوه ارائه پایان ‌نامه و میزان توانایی دانشجو در پاسخ به سوالات در جلسه دفاعیه

·     پذیرش نهایی مقاله استخراج شده از پایان نامه در مجلات ISI، علمی- پژوهشی و کنفرانس‌های بین‌المللی و یا ملی

·     نمره دانشجو در جلسه دفاع از 17 محاسبه خواهد شد و 3 نمره امتيازهاي پژوهشي است كه ليست آنها از آموزش دانشكده قابل دريافت است.

امور پس از برگزاري جلسه دفاع    در پايان جلسه دفاع، اصلاحات مورد نظر داوران را از ايشان بگيريد.

·     اصلاحات مورد نظر داوران را در پايان نامه خود اعمال كرده و به همراه يادداشت ايشان براي تاييد شفاهي به هر دو داور خود مراجعه كنيد.

·     در صورت تاييد داوران، پايان نامه را نزد استاد راهنما و سپس استاد مشاور ببريد تا ايشان صفحه مخصوص را (فقط يك نسخه) امضاء نمايند.

·     پايان نامه را نزد دو داور ببريد تا ايشان نيز صفحه مخصوص را امضاء نمايند.

·     پايان نامه را نزد مدير گروه ببريد تا ايشان نيز صفحه مخصوص را امضاء نمايند.

·     با راهنمايي استاد راهنما مقاله‌اي از پايان نامه خود برابر فرمت دانشگاه تهيه كنيد. فرم مخصوصي وجود دارد كه لازم است تا استاد راهنما مقاله را تاييد كند.

·     فرم مقاله را به همراه CD شامل فايل‌هاي زير به مدير گروه تحويل نماييد تا نسبت به امضاء فرم اقدام نمايد.

o    فايل Word پايان نام  فايل PDF پايان نامه        فايل Word مقاله    فايل PDF مقاله

o    فايل اسكن صفحه امضاء پايان نامه با فرمت JPG

·     فرم مقاله كه به تاييد مدير گروه رسيده است را براي امضاء به امضاء آقای دكتر شيخان برسانيد

·     يك CD براي كتابخانه تهيه كنيد كه شامل موارد زير باشد:

o    فايل PDF پايان نامه   فايل اسكن صفحه امضاء پايان نامه با فرمت JPG

o    فايل كامل مربوط به درس سمينار (شامل Word، PDF و فايل ارائه)  ادامه دارد . . .

روش تحقيق- چگونه یک گزارش تحقیق تهیه کنیم

در این بخش مطالب آموزشی مربوط به نگارش مقاله‌های علمی و گزارش مطالعات پژوهشی آمده است. لازم به یادآوری است ممکن است قوانین و فرمت نگارش هر سازمانی در رابطه با مقالات و یا گزارشات متفاوت باشد. لذا مسائل درج شده در این وب سایت نقض کننده قوانین این سازمان‌ها نیست.
تاریخ به روز رسانی: Saturday, 23. July 2011

1دانلود فایل:

·     فایل سمینار راهنمای نگارش و ارائه گزارش‌های علمی

·     فایل نکات تایپنسخه 4 تابستان 1390

·     فایل توصیه‌های عمومی

·     الگوی کتابنامه نویسی منابع به سبک APA

·     چند نمونه فهرست منابع

2منابع علمی:
وب سايت APA جهت آموزش شيوه نگارش گزارش‌هاي علمي

3راهنمای نگارش
اجزاي يك مقاله پژوهشي:
هر مقاله پژوهشي از بخش‌هايي تشكيل شده است كه مهمترين آنها در زير آمده است. البته الزامي نيست كه در هر مقاله تمامي موارد زير وجود داشته باشند.

·     عنوان

·     نام نويسندگان

·     چكيده

·     واژه‌هاي كليدي

·     فهرست علايم

·     مقدمه

·     مواد و روشها

·     نتايج و توصيه براي آينده

·     بحث

·     قدرداني و تشكر

·     فهرست منابع

در زير اجزاي مقاله شرح داده مي‌شود.

• عنوان:
• عنوان بايد مختصر و مفيد باشد و بهتر است موارد زير را در بر گيرد:
• چه كاري انجام شده است؟
• در چه مكاني انجام شده است ؟
• در چه زماني انجام شده است ؟
• عنوان بايد بيان كننده محتواي مقاله باشد و داراي خصوصيات زير باشد:
• حداكثر هشت كلمه داشته باشد.
• از عبارتهاي مختصر و اعداد در آن استفاده نشده باشد.
• اگر عنوان طولاني است به دو بخش اصلي و فرعي تقسيم شود.
• نام نويسندگان:
• موارد زير در ذكر نام نويسندگان رعايت شود:
• به ترتيب ميزان فعاليت در تهيه مقاله يا يكي از روش‌هاي استاندارد ذكر شود.
• بالاترين درجه علمي هر نويسنده در جلوي نام ذكر شود.
• آدرس وي در كنار نام يا در پا نويس درج شود.
• افرادي كه بر انجام تحقيق نظارت دارند يا بودجه تحقيق را تأمين مي‌كنند نويسنده محسوب نمي‌شوند.
• روش‌هاي ذكر نام نويسندگان:
• به ترتيب ميزان فعاليت
• به ترتيب رهبري
• به ترتيب ايده
• تعويض نام
• الفبايي
• چكيده:
• چكيده شامل یک پاراگراف است (فقط یک پاراگراف ولی حدود یک صفحه) و حتما باید موارد زير را در بر گيرد (ترتیب نیز مهم است):
• موضوع تحقیق (چه مشکلی وجود داشت که برای حل آن اقدام به انجام تحقیق شده است)
• هدف (هدف شما حل کدام جنبه از این مشکل بوده است)
• روش (به چه روشی اقدام به انجام این تحقیق کرده‌اید؟ آزمایشاهی، پایلوت، صنعتی، مطالعه کتابخانه‌ای و . . .)
• نتايج (بطور کاملا شفاف و با ذکر عدد و رقم نتایج بدست آمده را شرح دهید)
• زمان افعال در چكيده، گذشته ساده است.
• موارد زير نبايد در چكيده آورده شوند:
• مطالبي كه در متن مقاله نيست
• ذكر مرجع، جدول، نمودار
• كلمات مخفف
• توضیح راجع به فصل بندی تحقیق
• مثال
• محل چکیده معمولاً قبل از فهرست مطالب است، اما در فرمت برخی دانشگاه‌ها، چکیده پس از فهرست مطالب و قبل از مقدمه می‌آید.
• متن چکیده بسیار وزین (از نظر علمی)، بدون هرگونه ابهام و با رعایت تمامی نکات ادبی تهیه شود. توصیه می‌شود این متن بارها و بارها توسط خودتان و دو گروه از از صاحب نظران بازخوانی شود: 1- فردی آگاه به علم مورد نظر 2- فردی آگاه به شیوه نگارش
• واژه‌هاي كليدي:
• واژه‌هاي كليدي از منابع زير بدست مي‌آيند و مؤلف نبايد كلمات كليدي را سليقه‌اي انتخاب كند.
• سر عنوان‌هاي موضوعي.
• Subject Heading
• عنوان مقاله
• نام محل يا سازمان
• تعداد واژه‌هاي كليدي حداقل 2 و حداكثر 10 كلمه مي‌باشد.
• فهرست علائم:
• فهرست علائم مي‌تواند شامل موارد زير باشد:
• فهرست لغات
• فهرست روابط
• كلمات مخفف
• مقدمه:
• مقدمه براي روشن ساختن موضوع و هدف تحقيق بيان مي‌شود.
• نكات زير در مقدمه آورده مي‌شوند:
• چرا عليرغم مطالعات گذشته همچنان تحقيق فعلي ضرورت دارد؟
• اين تحقيق به كدام سؤال پاسخ داده است؟
• ضرورت انجام تحقيق.
• موارد زير نبايد در مقدمه آورده شوند:
• جدول و تصوير.
• جزئيات تحقيق.
• به طور كلي مقدمه به پنج مرحله تقسيم مي‌شود:
• عبارات عمومي در مورد ميدان تحقيق، كه خواننده مقاله را براي گزارش آماده نمايد.
• عبارات اختصاصي‌تر درباره مسئله كه تا زمان انجام تحقيق، توسط ساير محققان گزارش شده است.
• عباراتي كه مشخص مي‌كند نياز به تحقيقات بيشتري وجود دارد.
• عبارات بسيار اختصاصي كه هدف مطالعه نويسنده را معين مي‌كند.
• عبارات اختصاصي كه ارزش مطالعه را بيان مي‌كند.
• مواد و روشها:
• در اين قسمت موارد زير آورده مي‌شوند:
• چگونگي جمع آوري و انتخاب داده‌ها، نمونه‌ها.
• معيارهاي دسته بندي يا حذف داده‌ها و نمونه‌ها.
• شرح مطالعات آزمايشگاهي شامل مواد، تجهيزات و روشها با ذكر جزئيات.
• شرح مطالعات صحرايي با ذكر جزئيات.
• مشخصات معيارهاي بكار گرفته شده براي مقايسه.
• نتايج:
• در اين قسمت نتايج به اختصار آورده مي‌شوند.
• در بيان نتايج از جدول، شكل و نمودار بصورت كاملا ساده استفاده مي‌شود.
• در صورت لزوم نتايج با اطلاعات قبلي مقايسه شوند.
• مطالب اين قسمت نبايد تكرار مطالب داخل متن باشد.
• نبايد فراتر از يافته‌ها مطلبي آورده شود.
• از ذكر مطالب دو پهلو اجتناب شود.
• بحث:
• در اين قسمت به يافته‌هاي تحقيق توجه زيادي مي‌شود.
• جنبه‌هاي جديد تحقيق كاملا مورد تأكيد قرار مي‌گيرد.
• نتايج بدست آمده تفسير و ارزيابي مي‌شوند.
• محدوديت‌هاي تحقيق ذكر مي‌شوند.
• نتايج بدست آمده با حاصل مطالعات ديگران مقايسه مي‌شود.
• توصيه براي ادامه تحقيق ذكر مي‌شود.
• در اين قسمت موارد زير رعايت شود:
• فقط مواردي كه مورد تحقيق قرار گرفته‌اند ذكر شوند.
• از ذكر مطالب تكراري خودداري شود.
• قدرداني و تشكر:
• در اين قسمت از افرادي كه در به ثمر رسيدن تحقيق مشاركت داشته‌اند تشكر و قدرداني مي‌شود. همكاران تاليف شامل اين افراد نمي‌شوند.
• برخي افرادي كه مي‌بايست از ايشان تشكر شود در زير آمده‌اند:
• كساني كه در نوشتن مقاله سهيم بوده‌اند اما در تاليف نقش نداشته‌اند.
• فرادي كه از نظر فني، تكنيكي و يا آزمايشگاهي به محقق كمك كرده‌اند.
• افرادي كه با كمك‌هاي مادي و معنوي محقق را ياري كرده‌اند.
• فهرست منابع:
• معمول‌ترين روشهاي ذكر منبع عبارتند از:
• به ترتيب استفاده در متن
• به ترتيب نام مؤلف
• در داخل متن ممكن است به قسمتي ديگر از گزارش يا حتي گزارش ديگر كه در پانويس ذكر مي‌شود اشاره كرد.
• استفاده از برخي منابع حتي با ذكر منبع نياز به كسب اجازه از مؤلف دارد.
• از هر منبع اطلاعات زير آورده مي‌شوند:
• نام خانوادگي نويسنده
• حرف اول نام نويسنده و يا نام كامل وي
• نوان مقاله يا كتاب
• عنوان مجله يا سمينار
• جلد
• شماره
• شماره صفحات
• سال
• محل انتشار
• گاهي براي مؤلفين دوم الي آخر ابتدا نام و سپس نام خانوادگي آورده مي‌شود. و در مقالات بسيار غير رسمي ممكن است براي تمام مؤلفين ابتدا نام و سپس نام خانوادگي ذكر شود.

• چند توصیه در رابطه با شكل و جدول:
• براي شكل‌ها و جدول‌هايي كه از ساير منابع گرفته شده‌اند لازم است تا منبع ذكر شود.
• شكل‌ها و جدولهاي مقاله بايد كاملا ساده و گويا باشند.
• اطلاعات موجود در داخل شكل يا نمودار مي‌بايست در متن مقاله توضيح داده شوند.
• مقياس و واحد اعداد در شكل‌ها و نمودارها بيان شده باشند.
• عنوان شكل در زير آن درج مي‌شود.
• عنوان جدول در بالاي جدول آورده مي‌شود.

ستونهاي جدول در مقالات فارسي از راست به چپ و در مقالات انگليسي از چپ به راست

خلاقیت در مدیریت

خلاقیت در مدیریت

با شتاب روز افزون تحولات و دگرگونیها در دنیای کنونی که عصر اطلاعات و ارتباطات است و به دلیل بی‌ثباتی و تغییر پذیری و نیز غیر قابل پیش‌بینی بودن این تغییرات ، آنچه که کشورهای جهان به ویژه کشورهای در حال توسعه را در جهت افزایش بهره وری و پیشرفت و ترقی آنها مدد می رساند ، همانا استفاده از فرصتها در رقابت با سایر کشورهاست و این امر میسر نمی گردد مگر با درایت و خلاقیت مدیران و نیز تاثیر مدیران در پرورش خلاقیت کارکنان که با کمک یکدیگر در جهت رشد و بالندگی سازمان خود و در نتیجه ، جامعه بکوشند . از خلاقیت تعاریف متعددی شده است اما خلاقیت از دیدگاه سازمانی عبارت است از ارایه فکر و طرح نوین برای بهبود و ارتقای کمیت یا کیفیت سازمان و نوآوری. افزایش خلاقیت در سازمانها می‌تواند به ارتقای کمیت و کیفیت خدمات ، کاهش هزینه ها، جلوگیری از اتلاف منابع ، کاهش بورو کراسی، افزایش رقابت ، افزایش کارایی و بهره وری ، ایجاد انگیزش و رضایت شغلی در کارکنان منجر گردد .نقش مدیر در پرورش خلاقیت ، تحریک و تشویق کارکنان، تفویض اختیار به کارکنان ، پیدا کردن ذهنهای خلاق و استفاده از خلاقیت دیگران است . نظام مدیریت مشارکتی با تکیه بر خود کنترلی کارکنان ، مشورت ، تشویق به ابتکار و احترام به افراد ، نقش مهمی در پرورش خلاقیت کارکنان ایفا می کند . تکنیک های خلاقیت گروهی شامل تحرک مغزی ، گردش تخیلی، تفکر موازی ، ارتباط اجباری ، شش کلاه تفکر ، از تکنیکهای مؤثر در تقویت تفکر خلاق هستند. خلاقیت دارای سه مؤلفه است: تخصص ، تفکر خلاق و انگیزش که می تواند درونی و بیرونی باشد ، مدیران روی هر سه این خصوصیات می توانند اثر گذارند ولی بر روی انگیزش کارکنان بیشتر از دو مؤلفه دیگر تأثیر گذار هستند .

مقدمه
با پیشرفت روز افزون دانش و فناوری وجریان گسترده اطلاعات ، امروزه‌جامعه‌ما نیازمند آموزش‌مهارتهایی‌است‌که با کمک آن بتواند همگام با توسعه علم و فناوری به پیش برود. . هدف‌باید پرورش‌انسانهایی‌باشد که‌بتوانند با مغزی‌خلاق‌با مشکلات‌روبرو شده‌و به‌حل‌آنها بپردازند. به‌گونه ای‌که‌انسانها بتوانند به خوبی‌با یکدیگر ارتباط‌برقرار کرده‌و با بهره‌گیری‌از دانش جمعی‌و تولید افکار نو مشکلات‌را از میان‌بردارند. امروزه‌مردم‌ما نیازمند آموزش‌‌خلاقیت هستندکه با خلق‌افکار نو به‌سوی‌یک‌جامعه‌سعادتمند قدم‌بردارند.
رشد فزاینده‌ اطلاعات‌، سبب‌شده‌است‌که‌هر انسانی‌از تجربه‌و علم‌و دانشی‌برخوردار باشد که‌ دیگری ‌فرصت‌ کسب‌آنها را نداشته‌باشد، لذا به‌ جریان‌ انداختن ‌اطلاعات‌ حاوی‌ علم‌ و دانش‌ و تجربه ‌در بین‌انسانها یکی‌از رموز موفقیت‌ در دنیای‌ امروز است‌. هیچ‌کس‌قادر نیست‌ به‌ میزان ‌اطلاعات ‌واقعی‌هر کس‌که‌ در گوشه‌ ذهن‌او نهفته ‌است ‌پی‌ببرد. این‌ اطلاعات ‌زمانی‌به‌ حرکت‌ درمی‌آید که‌ انگیزه‌ای ‌قوی‌‌سبب رها شدن آن به‌بیرون ‌ذهن می شود. در این‌مرحله‌ انسانها به ‌سرنوشت‌یکدیگر حساسند و در جهت‌ رشد یکدیگر می‌کوشند و در نهایت‌ سبب‌ می‌شود جریانی ‌از علم‌ و دانش‌و تجربیات‌ میان‌ آنها جاری ‌شود که‌ همین‌ امر زمینه‌ساز نوآوری‌ و خلاقیت‌ خواهد بود.
یکی‌از عوامل‌مؤثر در بروز خلاقیت‌در یک‌جامعه‌،زمینه‌سازی‌و بسترسازی‌در بین ‌انسانها جهت‌ ایجاد فرهنگی‌است‌که‌ در آن‌ همگان‌ در تلاش‌برای‌رشد دادن ‌دیگری‌ هستند و با تاثیر بر روی یکدیگر به پیشرفت جامعه کمک می کنند.
یکی از شرایط‌ لازم‌برای‌پدیدار شدن‌افکار نو،وجود آرامش ‌برای ‌مغز است‌. به‌ همین ‌خاطر لازم‌ است‌ انسانها بکوشند در جامعه‌ شرایطی‌ پدید آید که ‌در بستر آن‌ مغز بیندیشد و تکامل یابد و سبب‌ساز افکار نو شده‌ و شرایط ‌برای‌ سازندگی‌ در جامعه‌ مهیا شود. با افزایش‌ سپرده‌گذاریهای‌ اخلاقی ‌می‌توان ‌شرایط را برای‌ شکل‌گیری‌ یک‌محیط‌آرامبخش‌ در جامعه ‌فراهم‌کرد، کاهش‌ سپرده‌گذاریهای اخلاقی‌ در جامعه‌ سبب‌می‌شود که‌ زمینه ‌برای‌ گسسته‌ شدن‌ روابط‌ اجتماعی‌گسترش‌یابد و با سست‌شدن ‌پیوندهای ‌اجتماعی‌، شرایط ‌لازم ‌برای ‌بروز خلاقیت‌ در جامعه‌ سخت‌تر می‌شود. زیرا فرصتی ‌برای‌تفکر کردن ‌وجود نخواهد داشت‌.

تعریف خلاقیت
از خلاقیت “CREATIVITY” تعریفهای زیادی شده است . در اینجا برخی از تعاریف مهم راموردبررسی قرار می دهیم :
خلاقیت یعنی تلاش برای ایجاد یک تغییر هدفدار در توان اجتماعی یا اقتصادی سازمان ؛
خلاقیت به کارگیری تواناییهای ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است ؛
خلاقیت یعنی توانایی پرورش یا به وجود آوردن یک انگاره یا اندیشه جدید در بحث مدیریت نظیر به وجود آوردن یک محصول جدید است ؛ خلاقیت عبارت است از طی کردن راهی تازه یا پیمودن یک راه طی شده قبلی به طرزی نوین.
الف – تعریف خلاقیت از دیدگاه روانشناسی : خلاقیت یکی از جنبه های اصلی تفکر یا اندیشیدن است . تفکر عبارت است ازفرایند بازآرایی یا تغییراطلاعات و نمادهای کسب شده موجود در حافظه درازمدت .تفکر بر دونوع است : ۱ – تفکر همگرا ۲ – تفکر واگرا
۱ – تفکر همگرا عبارت است از فرایند بازآرایی یا دوباره سازی اطلاعات و نمادهای کسب شده موجود در حافظه درازمدت .
۲ – تفکر واگرا عبارت است از فرایند ترکیب و نوآرایی اطلاعات و نمادهای کسب شده موجود در حافظه درازمدت ، خلاقیت یعنی تفکر واگرا.
براساس این تعریف خلاقیت ارتباط مستقیمی با قوه تخیل یا توانایی تصویرسازی ذهنی دارد. این توانایی عبارت است از فرایند تشکیل تصویرهایی از پدیده های ادراک شده در ذهن و خلاقیت عبارت است از فرایند یافتن راههای جدید برای انجام دادن بهتر کارها;
خلاقیت یعنی توانایی ارائه راه حل جدید برای حل مسائل ;خلاقیت یعنی ارائه فکرها و طرحهای نوین برای تولیدات و خدمات جدید استمرار آن پس از غیبت آن پدیده‌ها.
ب – تعریف خلاقیت از دیدگاه سازمانی
خلاقیت یعنی ارائه فکر و طرح نوین برای بهبود و ارتقای کمیت یا کیفیت فعالیتهای سازمان «مثلا افزایش بهره وری، افزایش تولیدات یا خدمات، کاهش هزینه ها، تولیدات یاخدمات از روش بهتر، تولیدات یا خدمات جدید و…».
روبرت جی استرنبرگ و لیندا ای اوهارا ۱ در بررسی های خود شش عامل را در خلاقیت افراد موثر دانسته اند:
دانش: داشتن دانش پایه ای در زمینه‌ای محدود و کسب تجربه و تخصص در سالیان متمادی؛
توانایی عقلانی: توانایی ارائه ایده خلاق از طریق تعریف مجدد و برقراری ارتباطات جدید در مسایل؛
سبک فکری : افراد خلاق عموما در مقابل روش ارائه شده از طرف سازمان و مدیریت ارشد ، سبک فکری ابداعی را بر می گزینند؛
انگیزش : افراد خلاق عموما برای به فعل درآوردن ایده های خود برانگیخته میشوند؛
شخصیت:افرادخلاق عموما دارای ویژگیهای شخصیتی مانند مصر بودن، مقاوم بودن در مقابل فشارهای بیرونی و داخلی و نیز مقاوم بودن در مقابل وسوسه همرنگ جماعت شدن هستند؛
محیط: افراد خلاق عموما در داخل محیط‌های حمایتی بیشتر امکان ظهور می‌یابند.
این محققان مشخص کردند که عمده‌ترین دلیل عدم کارایی برنامه های آموزش خلاقیت تاکید صرف این برنامه ها بر تفکر خلاق به عنوان یکی از شش منبع موثر در خلاقیت است.جایی که سایر عوامل نیز تاثیر بسزایی در موفقیت و شکست برنامه های آموزش خلاقیت ایفا می کنند(استنبرگ و اوهارا ۱۹۹۷)۲ جورج اف نلر در کتاب هنر وعلم خلاقیت برای خلاقیت مراحل چهارگانه: آمادگی (preparation)، نهفتگی، اشراق و اثبات (Verification) را ذکر کرده است۲از این دید، افراد خلاق ابتدا با مسئله یا یک فرصت آشنا شده و سپس از طریق جمع آوری اطلاعات با مسئله یا فرصت مورد نظر درگیر می شوند.در مرحله بعد افراد خلاق روی مسئله تمرکز می کنند.
در این مرحله فعالیت ملموسی مشاهده نمی شود و فرد سعی در نظم دادن تفکرات ، اندیشه ها،تجارب و زمینه های قبلی خود جهت نیل به یک ایده دارد.درگیری ذهنی عمیق فرد (خودآگاه و ناخودآگاه )فراهم کردن فرصت (جهت تفکر بر مسئله ) به خلق و ظهور ایده ای جدید و بدیع منجر می شود. در نهایت فرد خلاق در صدد برمی آید صلاحیت و پتانسیل ایده خویش را به اثبات برساند.

نوآوری
منظور از نوآوری خلاقیت متجلی شده و به مرحله عمل رسیده است، به عبارت دیگر، نوآوری یعنی اندیشه خلاق تحقق یافته؛ نوآوری همانا ارائه محصول ، فرایند وخدمات جدید به بازار است؛ نوآوری به کارگیری تواناییهای ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است.
خلاقیت و نوآوری چگونه با هم مرتبط شده اند؟
خلاقیت به طور عام یعنی توانایی ترکیب اندیشه ها به شیوه ای منحصر به فرد یا ایجاد ارتباطی غیر معمول بین اندیشه ها.
یک سازمان که مشوق نوآوری است ساز مانی است که دیدگاههای ناشناخته به مسایل یا راه حلهای منحصر برای حل مسایل را ارتقا می دهد.نو آوری فرایند کسب اندیشه ای خلاق و تبدیل آن به محصول و خدمت و یا یک روش عملیاتی مفید است.
سه مجموعه از متغیرها وجود دارند که می توانند نوآوری را ایجاد کنند.آنها به ساختار سازمانی، فرهنگ و توانایی منابع انسانی مربوط می‌شوند.
چگونه متغیرهای ساختاری بر نوآوری اثر می گذارند؟
بر اساس پژوهشهای گسترده ،با توجه به متغیرهای ساختاری می توانیم سه گزاره را بیان کنیم.اول اینکه ساختارهای مکانیکی اثری مثبت بر نوآوری دارند زیرا که تخصص کاری آنها پایین تر است، قوانین کمتری دارند و عدم تمرکز در آنها بیشتر از ساختارهای مکانیکی است.همچنین انعطاف پذیری ، قدرت انطباق و بارور کردن را که پذیرش نوآوریها را آسان تر می کند، بیشتر می‌کنند.دوم اینکه دسترسی آسان به منابع فراوان عامل کلیدی نوآوری است.فراوانی منابع به مدیران این توانایی را می دهد که بتوانند برای نو آوری هزینه کنند و شکستها را بپذیرند.در نهایت ارتباط بین واحدها با تسریع در کنش متقابل خطوط سازمانی به شکستن سدهای احتمالی در برابر نوآوری مدد می رساند.البته هیچ یک از این سه متغیر نمی تواند وجود داشته باشد مگر اینکه مدیران ارشد به این سه عامل متعهد باشند.
چگونه فرهنگ سازمانی بر نوآوری اثر می‌گذارد؟
سازمانهای نو آور فرهنگی مشابه دارند.آنها تجربه کردن را تشویق می کنند.آنها هم به موفقیتها و هم به شکستها پاداش می‌دهند.آنها از اشتباهات تجربه کسب می‌کنند.یک فرهنگ نوآور دارای هفت ویزگی زیر است:
-۱پذیرش ابهام؛
-۲شکیبایی در امور غیر عملی؛
-۳کنترل های بیرونی کم؛
-۴بردباری در مخاطره؛
-۵شکیبایی در برخوردها؛
۶- تاکید بر نتایج تا بر وسایل.؛
۷-تاکید بر نظام باز.
سازمان از نزدیک محیط را کنترل می کند و سریعا به تغییرات آنطور که اتفاق می‌افتند پاسخ می‌دهد.
کدام متغیرهای منابع انسانی بر نو آوری اثر می گذارند؟
در مقوله منابع انسانی در می‌یابیم که سازمانهای نوآور فعالانه آموزش و توسعه دانش اعضای خود را آن طور که روز آمد باشد تشویق می‌کنند.امنیت شغلی در سطح عالی برای کارکنان خود فراهم می آورند تا ترس از اخراج به خاطر اشتباه را کاهش دهند و به افراد جرأت می دهند که تغییر پذیر باشند. زمانی که اندیشه ای جدید تکامل می یابد پیشتازان تغییر فعالانه و با شور و شوق اندیشه را تعالی می بخشند و آن را حمایت می کنند بر مشکلات چیره می‌شوند و اطمینان میدهند که نوآوری به مرحله اجرا در خواهد آمد.

ویژگیهای افراد خلاق
روانشناسان سعی داشته اند تامشخصات افرادی که دارای سطح بالایی از خلاقیت هستند مشخص کنند، «استیز» عوامل زیر را برای افراد خلاق بیان داشته است :
۱ – سلامت روانی و ادراکی : توانایی ایجاد تعداد زیادی ایده به طور سریع؛
۲ – انعطاف پذیری ادراک : توانایی دست کشیدن از یک قاعده و چارچوب ذهنی؛
۳ – ابتکار: توانایی در ایجاد و ارائه پیشنهادهای جدید؛
۴ – ترجیح دادن پیچیدگی نسبت به سادگی: توجه کردن و درنظرگرفتن چالشهای جدیدمسائل پیچیده؛
۵ – استقلال رای و داوری: متفاوت بودن از همکاران در ارائه نظرات و اندیشه های نو عده ای دیگر ویژگیهای افراد خلاق را به صورت زیر دسته بندی می کنند:
۱ – خصوصیات ذهنی – کنجکاوی – دادن ایده های زیاد درباره یک مسئله – ارائه ایده های غیرعادی – توجه جدی به جزئیات – دقت و حساسیت نسبت به محیط به خصوص به نکاتی که درنظر دیگران عادی به شمارمی روند- روحیه انتقادی – علاقه وافر به آزمایش کردن و تجربه – نگرش مثبت نسبت به نوآفرینی
۲ – خصوصیات عاطفی – آرامش و آسودگی خیال – شوخ طبعی – علاقه به سادگی و بی تکلمی در نوع لباس و جنبه‌های گوناگون زندگی – دلگرمی و امید به آینده – توانایی برقراری ارتباط عمیق و صمیمانه با دیگران – اعتماد به نفس و احترام به خود- شهامت
۳ – خصوصیات اجتماعی – پیش قدمی در قبول و رویارویی با مسایل – مسئولیت پذیری و توانایی سازمان دادن به فعالیت های گوناگون – قدرت جلب حس اعتماد و اطمینان دیگران

فرصتهای خلاقیت
فرصتهای خلاقیت در چهار گروه فرصت داخلی و سه گروه فرصتهای خارجی تقسیم بندی شده است: وقایع غیرمنتظره : مثل شکستها یا موفقیتهای غیرمنتظره، ناسازگاریها و نیازهای فرایندی و تغییرات در صنایع و بازارها.
سه فرصت خارجی در محیط علمی و اجتماعی سازمان نیز عبارت است از: تغییرات جمعیتی و تغییر نگرش ودانش جدید.

اهمیت خلاقیت و نوآوری
خلاقیت و نوآوری موجب خواهدشد که موارد ذیل تحقق یابد:
- رشد و شکوفایی استعدادها و سوق‌دهنده به سوی خودشکوفایی؛
- موفقیتهای فردی ، شغلی و اجتماعی؛
- پیدایش سازمان؛
- تولیدات و خدمات؛
- افزایش کمیت، تنوع تولیدات و خدمات؛
- افزایش کیفیت تولیدات و خدمات و موفقیت در رقابت؛
- کاهش هزینه ها، ضایعات و اتلاف منابع؛
- افزایش انگیزش کاری کارکنان سازمان؛
- ارتقای سطح بهداشت روانی و رضایت شغلی کارکنان سازمان؛
- ارتقای بهره وری سازمان؛
- موفقیت مجموعه مدیریت و کارکنان سازمان؛
- رشد و بالندگی سازمان؛
- تحریک و تشویق حس رقابت؛
- کاهش بوروکراسی اداری «کاهش پشت میزنشینی ومشوق عمل گرایی»؛
- تحریک و مهیاکردن عوامل تولید.

ویژگیهای سازمان خلاق
برخی از ویژگیهای سازمان خلاق عبارتند از:
- رقابت کامل و فشرده است : در یک سازمان درصورتی خلاقیت صورت می‌پذیرد که رقابت کامل در آن حاکم باشد؛
- فرهنگ : یکی از عوامل عمده ای که به بالندگی مدیریت کمک می کند فرهنگ مردم است . برپایه یک فرهنگ خوب ، اتلاف وقت گناه محسوب می شود. بدیهی است درچنین بستر مناسبی جهت رقابت، خلاقیت یا سازمانهای پویا بهتر شکل می‌گیرد.
- دسترسی به مدیران : سازمانهای خلاق بر این اعتقاد هستند که دانش در سطح سازمان به وفور پراکنده شده است و مدیران به راحتی می توانند افکار و نظرات دیگران رامستقیم و بدون واسطه دریافت کنند.
- احترام به افراد: ویژگی دیگر سازمان خلاق احترام به افراد است و آنها باور دارند که می توانند همگام با نیازهای سازمان ، رشد کنند.
- ارائه خدمات مردمی : هدف نهایی در این سازمانها توجه به نیازمندیهای جامعه وجلب رضایت آحاد مردم است .
- در سازمان خلاق افراد دارای یک تخصص ویژه نیستند و این امکان را دارند که برای قرارگرفتن درجایگاه مناسب گردش شغلی داشته باشند؛

کارگروهی
روابط دائمی و بلندمدت کارکنان با این نوع سازمانها و درنتیجه برخورداری آنها ازامنیت شغلی از دیگر ویژگیهای این سازمانهاست ;
- استقبال مدیران از عامل تغییر: در این سازمانها تمامی مدیران ، مسئله تغییر را به عنوان تنها عامل ثابت و گریزناپذیر می دانند و با خشنودی آن را پذیرفته و در برابر آن مقاومت نمی کنند. طبیعی است در چنین سازمانی ضرورت ندارد که مدیر بخش زیادی از وقت خود را برای جلوگیری برخورد با تغییرات اختصاص دهد زیرا همه به این باور رسیده اندکه تغییر یک ارزش مثبت است .
نقش مدیر در پرورش خلاقیت: نقش مدیریت در مجموعه هایی که خلاقیت و نوآوری از ضروریات و عامل اصلی است بسیار مهم و حساس است زیرا مدیریت می تواند توانایی و استعداد خلاقیت ونوآوری را در افراد ایجاد، ترویج و تشویق کند و یا رفتار و عملکرد آنها میتواند مانع این امر حیاتی شود.هنر مدیر خلاق عبارت است از استفاده از خلاقیت دیگران و پیداکردن ذهنهای خلاق .مدیرخلاق باید فضایی بیافریند که خود بتواند خلاق باشد و افراد سازمان را هم نیزبرای خلاقیت تحریک کند و این فضا، فضایی است که از کار روزمره به دور است وبه نحوی تفویض اختیار می‌کند تا هرکسی خود مشکل خود را حل کند.
برای اینکه افراد در سازمان به تفکر بپردازند باید محیطی ایجاد شود که در آن به نظریات و اندیشه ها امکان بروز داده شود. یکی از شیوه های بسیار مهم و پرجاذبه پرورش شخصیت انسانها و همین طور خلاقیت و نوآوری و حتی رشد اجتماعی مشورت است وبدون تردید افرادی که اهل مشورت هستند از عقل و فکر بیشتری برخوردارند و آنان که اهل آن نیستند از این امتیاز بهره ای ندارند. یک سازمان خلاق تا اندازه زیادی به خودکنترلی کارکنانش وابسته است . خودکنترلی خود را درخواستن و تمایل برای ارائه ابتکار و خلاقیت به نمایش می‌گذارد.
‌مدیران‌ می‌توانند هر سه‌مولفه‌خلاقیت‌ یعنی ‌تخصص، مهارتهای‌تفکر خلاق‌ و انگیزش‌ را تحت‌تاثیر قرار دهند. اما واقعیت‌آن‌است‌که‌ تاثیرگذاری‌بر دو مولفه‌اول‌بسیار دشوارتر و وقت‌گیرتر از انگیزش‌است انگیزش‌درونی‌را می‌توان‌حتی‌با تغییرات‌جزئی‌در محیط‌ سازمان‌ به‌ طور قابل‌ملاحظه‌ای‌افزایش‌داد. این‌ بدان‌ معنا نیست‌ که‌ مدیران‌ باید بهبود تخصص‌ و مهارتهای‌ تفکر خلاق ‌را فراموش‌کنند. اما زمانی‌که‌اولویت‌بندی‌در اقدام‌مطرح‌می‌شود، آنها باید بدانند که‌اقدامات‌موثر بر انگیزش‌ درونی، نتایج‌ فوری‌تری‌ را موجب‌خواهند شد.

خلاقیت گروهی
سازمانها می توانند از انواع تکنیک های توسعه خلاقیت گروهی به شکل جدی ومستمر استفاده کنند این تکنیک ها از این قرارند:
تکنیک تحرک مغزی (طوفان فکری):
یکی از تکنیک های متداول در ایجاد خلاقیت و فعال ساختن اندیشه‌ها به صورت گروهی، تکنیک تحرک مغزی است. در این تکنیک مسئله‌ای به یک گروه کوچک ارائه شده و از آنان خواسته می‌شود فی‌البداهه و به سرعت به آن واکنش نشان داده و برای آن پاسخی بیابند. پاسخ‌ها بر روی تابلویی نوشته می‌شوند به طوری که همه اعضای جلسه می‌توانند آنها را ببینند. این امر باعث می‌شود تا ذهن اعضا به فعالیت بیشتری پرداخته و جرقه‌ای از یک ذهن باعث روشنی ذهن دیگری شود. اولین دلیل اثربخشی تحرک مغزی افزایش قدرت خلاقیت در گروه است، افراد در حالت گروهی بیسش از حالت انفرادی قدرت تصور خلاق بروز می‌‌‌‌‌دهند. رقابت نیز عامل دیگری است که در جلسات تحرک مغزی مومجب افزایش اثربخشی می‌گردد. همچنین عدم وجود انتقاد و یا ارزیابی‌های سریع باعث می‌شود تا اعضای جلسه با فراغت خاطر به اظهارنظر بپردازند و محیطی مساعد برای خلاقیت ایجاد گردد. نکته دیگری که در موثر بودن تحرک مغزی قابل ذکر است فی‌البداهه بودن نظرات است.
تکنیک خلاقیت شش کلاه تفکر: «ادوارد دوبونو» پدر تفکر خلاق ‌در کتاب‌ «شش‌کلاه‌تفکر» یک‌روش‌خلاقانه ‌ارایه ‌می‌کند و از طریق‌آن‌می‌کوشد نشست‌افراد به‌دور یکدیگر را به‌اقدامی‌ثمربخش‌و کارا تبدیل‌کند.
«دوبونو» سعی‌می‌کند به‌کسانی‌که‌به‌دور هم جمع‌ می‌شوند، بیاموزد که‌ به‌ تفکر خود نظم‌ دهند و آنگاه‌در این‌میان‌، به‌ راههای‌خلاقانه بیندیشند و با یک‌ هماهنگی‌ مدبرانه‌ نتایج ‌را طبقه‌بندی‌ و اولویت‌بندی‌ کرده ‌و در تصمیم‌گیریها از آن استفاده‌ کنند.
گردش تخیلی: در سال ۱۶۹۱ روانشناسی به نام گوردون (W.J.Gordon) نتایج پژوهش‌های ۱۰ ساله خود را در مورد افراد خلاق منشر کرد و ضمن آن اعلام داشت که ذهن آدمی به هنگام ابراز خلاقیت و ابتکار در یک حالت خاص روانی است که اگر بتوانیم آن حالت را ایجاد کنیم خلاقیت امکان وجود می‌یابد. او در گروه‌های ایجاد خلاقیت اعضای گروه را از طریق به کارگیری یک جریان تمثیلی و استعاره‌ای به گردشی تخیلی ترغیب می‌کرد و در این حالت ایده‌ها و نظرات بدیعی را کشف می‌کرد. ذهن افراد در این گردش خیالی با دستاویز استعاره‌ها به نکاتی نو که هدف جلسه خلاقیت بود می‌رسید و روابط تازه‌ای را بین پدیده‌ها پیدا می‌کرد. آنان پدیده‌هایی را که چندان تجانسی با هم نداشتند تلفیق و ترکیب می کردند و به ایده‌های جدیدی دست می‌یافتند. در جلسات خلاقیت به کمک استعاره و تخیل کار تلفیق و ترکیب در ذهن افراد انجام می‌گرفت و از این رو روش «گوردون» را شیوه تلفیق نامتجانس‌ها (Synectics ) نیز نامیده اند.
تهییج‌ذهنی‌یا تکنیک‌ گوردون روشی‌ است‌ بسیار مناسب‌جهت ‌یافتن ‌راه‌حلهای‌ جدید برای‌مسئله‌ و نیز برای‌ اکتشافات‌علمی ‌و فنی. این‌روش‌ فرایندی‌ خاص‌ و منحصر به‌فرد و در عین‌حال‌موثر دارد. فرایند به کارگیری این رویکرد عبارت است از: الف «شناسایی و تجزیه وتحلیل مشکل به منظور رسیدن به ماهیت و جوهره آن‌; ب «کشف راه حلهایی برای آن جوهره ازطریق دیدگاه غیرمرتبط با موضوع ; ج «تلاش برای تبدیل راه حلهای به دست آمده به راه حل نهایی . در جلساتی که از این روش استفاده می شود فقط رهبر گروه از اصل موضوع اطلاع دارد و موضوعی که مطرح می شود دقیقا اصل موضوع نیست بلکه موضوعی نزدیک به آن است.
تفکر موازی: واضع این شیوه «ادوارد دوبونو» روش معمول تفکر را همانند حفر گودالی توصیف می کند که با افزایش اطلاعات فرد همان گودال را عمیق تر می‌سازد و از دیدن جاهای دیگر برای حفر کردن باز می ماند درحالی که تفکر موازی نگاه فردرا به نقاط جدید معطوف می‌سازد و اطلاعات و تجربه‌های جدید صرفا به اندیشه‌های قبلی افزوده نمی‌شود، بلکه آنهارا تغییرداده و الگو و ساختار جدیدی را ایجاد می کند.یکی از راههای تحقق تفکر موازی ،ایجاد یک اندیشه واسطه غیرممکن (Intermediate impossible) است. این اندیشه موجب طیران فکر و ذهن‌ شده و با تعدیل آن می‌توان به اندیشه نووعملی دست یافت. راه دیگر درتفکرموازی پیوند تصادفی است. فرض کنید کتاب فرهنگ لغت را می‌گشایید و لغاتی را می‌خوانید و می‌کوشید تا آن را با موضوع مورد نظر پیوند داده وبه نتیجه‌ای برسید. در این کار شما از روش پیوند تصادفی استفاده کرده‌اید.
ارتباط اجباری: یکی دیگر از شیوه‌های آشکارساختن خلاقیتها و ظاهر ساختن توانایی ‌آفرینندگی موجود در افراد شیوه ارتباط اجباری است .د راین شیوه همان طورکه از نام آن استفاده می‌شود باید بین دو گروه از پدیده ها ارتباطی اجباری ایجادکرد.

نتیجه گیری
گسترش و سرعت تغییرات در سراسر جهان باعث شده که خلاقیت بیش از پیش اهمیت یابد ، کشورها فقط با ابتکار و نوآوری می توانند خود را با شرایط جدید وفق داده و همگام با دگرگونیها به پیش روند . بدیهی است در دنیای پیچیده کنونی ، سازمانهایی در رقابت با سایرین موفق ترند که بتوانند از فرصتهای پیش‌رو ، به بهترین نحو استفاده کنند و این امر جز با افزایش خلاقیت و نو آوری امکان پذیر نیست. از مهمترین راهکارهای ایجاد و افزایش خلاقیت در کارکنان که باید توسط مدیران به کار بسته شود یکی افزایش انگیزش در میان کارکنان است‌‌، انتصاب متناسب افراد با تخصص آنها و عدم اجبار شغل نامناسب به افراد ، ایجاد هماهنگی مناسب با کارکنان ، دادن آزادی عمل و تفویض اختیار نیز از عوامل افزایش انگیزش درونی به شمار می‌روند همچنین در اختیار قرار دادن منابع مهمی چون زمان و تخصیص منابع مالی نیز انگیزش را در افراد افزایش می‌دهد، ایجاد گروه‌های کاری و حمایت متقابل اعضای گروه و نیز ترکیب اندیشه‌های متفاوت می‌تواند اشتیاق افراد را به کار و دستیابی به هدف افزایش داده و در نتیجه تجربیات و مهارتهای تفکر خلاق را ارتقا می‌بخشد‌، پاداش و تشویق ، ارتقای شغلی ، اعتنا و اعتماد ، عدم ارزیابیهای بی مورد و وقت گیر و ایجاد فضای کاری آرام و بدون ترس و بیم ، حمایت سازمانی‌، تقویت همکاریهای متقابل و احساس هدف مشترک بین کارکنان و مدیران و ایجاد جذابیت کاری برای کارکنان ، همه از جمله عوامل مهمی هستند که مدیران با تأثیر بر آنها و نیز اثرگذاری بر روی دو مؤلفه دیگر یعنی تخصص و تفکر خلاق ، می توانند به ارتقا و پیشرفت سازمان خود و در نتیجه ترقی جامعه کمک کنند .

منابع: