GDPاقتصاد
تعريف چند مفهوم اقتصادي به زبان ساده
اگه پاي يكي از اين برنامههاي اقتصادي تلويزيون نشسته
باشيد و يا صفحه اقتصادي روزنامه رو ورق زده باشيد. با يكسري عبارات اقتصادي روبرو
ميشيد كه دونستن اونها كليد ورود به فهم مسائل اقتصاديه. به پيشنهاد محسن ميرزايي
يكي دو تا از اين مفاهيم رو توي اين پست به زبان ساده تعريف ميكنم. اميدوارم كه
قابل استفاده باشه.
١-
عبارت
توليد ناخالص داخلي يا GDP رو زياد در
مباحث اقتصادي ميشنويد. حالا اگه يك
تعريف ساده بخواهيم از اين مفهوم داشته باشيم بايد بگيم كه ارزش تمام فعاليتهايي
كه در يك مملكت در طول يكسال انجام ميشه رو حساب ميكنند و اسمش رو ميگذارند GDP سالانه. اين فعاليتها از جزيي ترين چيزها مثل ارزش كار
يك آرايشگر رو شامل ميشه تا مجموع صادرات يك كشور. يعني اينكه همه اينها رو توي GDP به حساب ميآرن. اين
GDP رو
به چهار دسته تقسيم ميكنند و هر كدوم از اين چهار دسته رو حساب ميكنند و بعدش با
هم جمع ميكنند. اين چهار دسته عبارتند از : ١- مصرف ٢-سرمايهگذاري
٣- هزينههايي كه دولت انجام ميده ٤- خالص صادرات. يعني ميتونيم بگيم همه
فعاليتهايي كه توي مملكت انجام ميشه جزو يكي از اين دستههاست.
مصرف: بخش مصرف شامل تمام كالاها و خدماتي ميشه كه در يكسال
مصرف ميشه. يك مثال براي خدمات همون سرويسي است كه يك آرايشگر به شما ميده.
سرمايهگذاري:
بخش سرمايه گذاري شامل اون هزينههايي است كه در كشور سرمايهگذاري شده است البته
نه لزوما توسط دولت. اين سرمايهگذاريها شامل ساخت كارخانه و مواردي از اين قبيل
ميشه.
هزينههاي
دولت: هزينههايي كه دولت در طول يكسال انجام داده. اعم از حقوقي كه به كاركنان
داده وساير هزينهها
خالص
صادرات: مجموع صادراتي كه يك كشور داشته است.
شما
هر فعاليتي كه توي ذهنتون بياريد كه در مملكت انجام ميشه جزو يكي از اين موارد
ميشه. شايد بپرسيد كه چرا GDP رو به چند
بخش تقسيم كردند و ميتونستند همه اينها رو با هم حساب كنند. بايد بگم كه استدلال
شما كاملا درسته اما يك دليل اين كار اينه كه هر كدوم از اين چهار بخش خودشون
اثرات متفاوتي در اقتصاد دارند. بنابر اين اينها رو اينجا جداگانه حساب ميكنند كه
بعدا كه خواستند اثرات اين چهار بخش رو در اقتصاد بررسي كنند. اعداد و ارقام هر
بخش جداگانه در دسترس باشد. مثلا سرمايهگذاري رو در نظر بگيريد. ميدونيم كه اونچه
كه باعث افزايش اشتغال پايدار ميشه سرمايهگذاريه. حالا اگه ما بخواهيم ببينيم در
طي يكسال رشد اشتغال رو بررسي كنيم بايستي رقم سرمايهگذاري شده در طي يكسال رو
داشته باشيم. حالا اگه GDP رو به چهار
قسمت تقسيم نكرده بوديم. اين رقم رو نداشتيم. بنظرم براي
GDP اينقدر
توضيح كافيه هرچند مفاهيم ديگري هم مانند
GNP و
يا GDP به قيمت جاري و امثالهم وجود
داره ولي توضيح اونها اينجا ضروري نيست. وقتي ميگويند اقتصاد ايران در سال ٢٠٠٦
به اندازه ٤/٦ درصد رشد داشته است. منظور اينه كه
GDP ايران
در سال ٢٠٠٦ نسبت به سال ٢٠٠٥
اين
مقدار رشد پيدا كرده است. اگه به فايل اكسلي كه در انتها گذاشتم بريد. رديف ٣٤ و ٣٥ نشان دهنده ميزان
GDP و
همچنين رشد ساليانه اون براي دو كشور ايران و آمريكا در سالهاي ٢٠٠٠ و ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦
منبع آمار هم بانك جهانيه!
٢-
درآمد
سرانه: وقتي GDP محاسبه شد
اونرو بر تعداد نفرات يك مملكت تقسيم ميكنند و ميشود درآمد سرانه اون مملكت.
البته دقيقا همون عدد GDP رو تقسيم
نميكنند ولي ما فرض ميكنيم كه همون
GDP در
صورت كسر قرار داره. همونطور كه توي كامنتهاي پست قبل نوشتم درآمد سرانه به دو شكل
محاسبه ميشه يكي اينكه GDP رو بر جمعيت
تقسيم ميكنند و ميشود درآمد سرانه روش ديگه اينكه بحث قدرت خريد رو مطرح ميكنند.
با يك مثال موضوع روشن ميشه. فرض كنيد درآمد ساليانه شما ١٢٠٠٠ دلاره اگه يك نفر
ديگه توي سويس همين درآمد رو داشته باشه بنظر شما وضعيت اقتصادي شما بهتره يا اون
سويسيه! مسلما وضعيت شما بهتره چون هزينههاي كالا و خدمات در سويس بالاتره. پس
نميشه صرف مقايسه درآمد سرانه دو تا كشور بگيم وضعيت اقتصادي مردم توي كردوم كشور
بهتره. براي اينكه مقايسه راحت تر بشه ميآيند مفهومي بنام " برابري قدرت
خريد" رو تعريف ميكنند كه با وارد كردن اين مفهوم به درآمد سرانه ميتوان به
عددي رسيد كه مقايسه كشورها رو امكان پذير ميكنه. اگه به رديف نهم فايلي كه گذاشتم
بريد ميتونيد درآمد سرانه ايران و آمريكا رو بدون در نظر گرفتن قدرت خريد ببينيد و
اگه يك نگاهي به رديف ١١ بيندازيد درآمد سرانه رو با در نظر گرفتن قدرت خريد خوهيد
ديد
اقتصاد خرد
اقتصاد خرد به بررسی رفتار اقتصادی انسانها و بنگاههای اقتصادی و نحوه توزیع تولیدات و درآمد در بین آنها میپردازد. اقتصاد خرد به اشخاص به عنوان کارگران و تولیدکنندگان سرمایه و همچنین مصرفکنندگان نهایی نگاه میکند. به صورت مشابهی به شرکتهای اقتصادی به عنوان مصرف کنندگان سرمايه و کار و تولیدکنندگان محصول نگاه میکند. اقتصاد خرد در صدد است تا پیامد رفتار عقلایی در انسانها را شناسایی کند. با توجه به محدودیت منابع (مثلاً نیروی کار، سرمایه، زمین، توانایی مدیریت و...) انسانها و بنگاههای اقتصادی مایلند که بیشترین استفاده را از منابع موجود ببرند. توابع عرضه، تقاضا، تولید، هزینه،بازارها، تعادل عمومی و اقتصاد رفاه در این بخش جای میگیرند.
منبع: اقتصاد خرد ۱ و ۲ دکتر طهماسب محتشم دولتشاهی- مبانی علم اقتصاد- اقتصاد خرد
اقتصاد کلان
اقتصاد کلان به بررسی مسایل اقتصادی در سطح کلان ملی یک کشور میپردازد. حیطه بررسی اقتصاد جهانی را اقتصاد بینالملل به عهده دارد. مسایلی از قبیل ثبات اقتصادی، توازن تراز بازرگانی خارجی، رشد اقتصادی، اشتغال، تورم، مخارج و درآمدهای دولت، رکود اقتصادی، بحران اقتصادی، بیکاری، و اقتصاد توسعه در این بخش مورد بررسی قرار میگیرد. فقر و تبعیض به دلیل بررسی در سطح خانوار از مباحث اقتصاد خرد میباشد.
اقتصاد اسلامی بر خلاف اقتصاد غربی، بر قناعت و پرهیز از مصرفگرایی تأکید دارد. اقتصاد غربی نیازهای انسان را نامحدود و منابع و امکانات جهان را محدود میداند؛ در حالی که در اسلام منابع و امکانات نامحدود معرفی شدهاند
وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا قرآن، سوره ابراهیم، آیه ۳۴
.