دکتر

بكارگيري رويكرد شش سيگما در صنايع پتروشيمي

چكيده:

متدلوژي شش سيگما به عنوان يك روش فرايند گرا و با تاكيد بر نتيجه و اثر بخشي، پايه گذاري شده و به دنبال ارتقاي كيفيت محصولات، خدمات و فرآيندهاست. در كشور ما نيز همگام با ساير كشورها، مراكز صنعتي و خدماتي به سرعت و با تبادل اطلاعات با ساير سازمانها و مراكز صنعتي دنيا از توان بالاي اين ابزار آگاهي يافته و به اجراي آن ترغيب شده اند. اين متدلوژي در شركت سهامي پتروشيمي بندر امام به عنوان اولين شركت پتروشيمي در سطح ايران همگام با ساير كشورهاي صنعتي در حال اجرا مي باشد. مقاله حاضر يك مطالعه موردي از چگونگي تعريف و اجراي پروژه هاي 6Ǿ در صنايع پتروشيمي بوده و شامل ضرورت بكارگيري رويكرد 6Ǿ در صنايع پتروشيمي، زمينه  هاي انتخاب شده براي اجراي پروژه ها، سازمان پروژه، و چگونگي تعريف پروژه ها مي باشد. هم اكنون پروژه هاي 6Ǿ  در دو واحد عملياتي و تعميرات PM مجتمع در حال اجرا است.

1-    مقدمه

جهاني شدن و سرعت عمل در دسترسي به اطلاعات، توليد و خدمات، طريق راهبري تجارت مشتريان را تغيير داده است. مدل هاي قديمي تجارت ديگر عملي نيست چرا كه محيط رقابت امروز، جايي براي اشتباه را باقي نگذاشته است. شش سيگما و عوامل كيفيت آن، به عنوان فرهنگي جديد در عرصه رضايتمندي مشتريان قلمداد مي گردد.

براي مسايل كلان و مزمن كه عوامل بوجود آورنده مشكل از ابتدا مشخص نيستند، يا نمونه هاي آماري زيادي براي شناخت آنها مورد نياز است يا پارامترهاي زيادي در بروز مشكل دخالت دارند. شش سيگما، كارآمدترين روش موجود است. متدلوژي شش سيگما با رويكرد فرايندگراي خود روش مناسبي براي حل مسايل و مشكلات فرايندهاي پيچيده صنعت پتروشيمي مي باشد. شش سيگما يكي از موثرترين روشهاي بهبود كيفيت  است كه تفاوت ٍآن با ساير روشها در اين است كه با بهبودهاي جهشي همراه است. شش سيگما يك متدلوژي بهبود كيفيت نتيجه گراست كه بهبود را در قالب آمار و عدد و رقم از ما مطالبه مي كند و اين يكي از مهمترين مزيت هاي اين روش نسبت به ساير روشهاي براي بهبود فرايندهاي گرانقيمت صنعت پتروشيمي است.

شركت سهامي پتروشيمي بندر امام جهت رقابت در بازارهاي جهاني و حفظ سطح كيفيت محصولات توليدي خود اقدام به استقرار متدلوژي شش سيگما در سازمان نموده است. به طور كلي مي توان از شش سيگما به عنوان گزاره جديد مديريت با هدف ارتقاي سودآوري، افزايش سهم بازار؛ رضايت مشتري . كاهش تغيير پذيري در فرايندهاي عملياتي و كسب و كار سازمان نام برد.

اين متدلوژي در حوزه نگهداري تعميرات (PM) ( ادارات ستادي پتروشيمي بندر امام ) و واحدهاي SBR  (‌واحد توليد بوتادين و لاستيك مصنوعي ) استقرار يافته است. در اين مقاله چگونگي تعريف پروژه هاي شش سيگما در حوزه (PM) و واحد SBR شرح داده مي شود.

2-    پروژه شش سيگما

پروژه شش سيگما عبارت است از برنامه ريزي براي حل يك مشكل، كه داراي مجموعه اي از معيارها مي باشد. به طوري كه مي تواند به عنوان اهداف پروژه استفاده شوند و آنها را در جهت پيشرفت پروژه تعطيل كرد. لذا اجراي پروژه هاي شش سيگما مي تواند از جهات بسياري در سازمان مثمر ثمر واقع شود. گزارشات عدم انطباقها، گزارشات فني و مالي كسب و كار، گزارشات وضعيت عملكرد پيمانكاران، گزارشات بازخورد هاي مشتريان .و ... همگي مي توانند انگيزه و عاملي براي انتخاب و اجراي يك پروژه شش سيگما باشند.

انتخاب يك پروژه شش سيگما در يك سازمان كار آساني نيست و در انتخاب اين پروژه ها بايد مواردي زيادي مد نظر قرار گيرند و مورد بحث باشند. قدم هاي اصلي انتخاب پروژه، تعيين كميته راهبردي انتخاب پروژه، تهيه ماتريس انتخاب پروژه، برنامه ريزي جلسات و ملاقات مشتريان ثابت و ارزيابي پروژه از نظر ميزان سودآوري مالي و امكانپذير بودن آن مي باشد.

3-    سازمان پروژه

در اين پروژه با توجه به گستردگي سايت صنعتي، سازمان پروژه به شرح زير تعريف شد:‌

·   كميته راهبري: وظيفه اصلي اين كميته تاييد پروژه ها، بررسي پيشرفت آنها و تعيين راهكارهاي انگيزشي و بررسي حل مشكلات پروژه مي باشد. متشكل از مديران ارشد { BIPC } ، رييس تضمين كيفيت، حامي ها و قائم مقام مدير عامل شركت مشاور مي باشد.

·   مديران اجرايي پروژه: وظيفه هدايت پروژه ها، ارايه گزارشات به كميته راهبري و هماهنگي با حامي و مشاورين بر عهده آنها مي باشد.

·   گروه مشاورين: نفرات كمربند مشكي ارشد[3] كه وظيفه ارايه مشاوره به تيمها، ارايه آموزشهاي لازم حين پروژه، شركت در جلسات هفتگي به صورت ثابت و هماهنگي با حامي، مسوول تيم و مديران اجرايي پروژه را بر عهده دارند.

مهمترين وظيفه حامي هماهنگي با مسوولين پروژه در اجراي صحيح فعاليتها و حمايت از آنها و نفرات كمربند سبز و اعضاي تيمها در جهت پيشبرد پروژه مي باشد. ضمنا وظيفه سازماندهي تيمهاي پروژه تعريف شده توسط مشاورين و مسوولين تيمها بر عهده ايشان است.

اطمينان از در دسترس بودن منابع در حوزه پروژه هاي تعريف شده بر عهده حامي پروژه بوده و كنترل پروژه در سطح خرد را نيز بر عهده دارد.

حامي موظف است مشكلات پروژه و مواردي كه باعث تاخير در روند پيشرفت پروژه شده اند را شناسايي و به اطلاع مديران ارشد و اعضاي ديگر كميته راهبري برساند.

·   مسوولين تيمها[4]: وظيفه هدايت و راهبري تيمها و تهيه گزارش پيشرفت پروژه و برگزاري جلسات ثابت و جلسات موردي جهت پيشبرد پروژه و اطلاع رساني به حامي پروژه در مورد مشكلات موجود را بر عهده دارند.

·   كمربند سبزها: عبارتند از نفرات آموزش ديده معرفي شده در محدوده پروژه، كمربند سبزها كارشناسان پروژه ها مي باشند كه هسته اصلي تيمهاي شش سيگما را تشكيل مي دهند و وظيفه همكاري با مشاورين، مسوول تيم و حضور در كليه جلسات را بر عهده دارند. مسووليت تهيه مدارك و نظارت بر جمع آوري اطلاعات نيز بر عهده ايشان است. نفرات كمربند سبز موظف اند حداقل 25% از وقت خود را در اختيار پروژه شش سيگما قرار دهند.

·        اعضاي تيمها : عبارتند از نفرات واحدهاي درگير در اجراي پروژه.

دوره هاي زماني تشكيل جلسات به صورت هفته اي دوبار براي اعضاي تيم، هفته اي يكبار با حضور MBB پروژه و دو هفته يكبار با حضور حامي ها در طول اجراي پروژه تعيين شد..

نتيجه گيري

در اين مقاله به چگونگي بكارگيري رويكرد شش سيگما در شركت پتروشيمي بندر امام به عنوان يك مطالعه موردي پرداخت شد. انتخاب حوزه هاي مناسب براي اجراي پروژه هاي شش سيگما از اهميت بالايي برخوردار بوده و مي بايست با دقت كافي صورت گيرد. در اين مهم تحليل داده ها و اطلاعات موجود در سازمان خصوصا شناسايي مراكز هزينه كيفيت بسيار مهم مي باشد.

در شركت پتروشيمي بندر امام به علت اهميت تعميرات و خرابي تجهيزات در توقفات و كاهش توليد و نيز پراكندگي زياد ميزان توقفات ناشي از تعميرات اضطراري، حوزه (PM) براي تعريف و اجراي پروژه هاي شش سيگما انتخاب گرديده است. تحليل هاي اين مقاله با درنظر گرفتن تفاوت داده ها و ماهيت آنها در شركتهاي مختلف، قابل تعميم به صنايع پتروشيمي مي باشد.

كاهش ضايعات محصولات گرانقيمت شركت پتروشيمي بندر امام، حوزه مناسب ديگري براي اجراي پروژه هاي شش سيگماست و تحليل چگونگي انتخاب و تعريف پروژه هاي شش سيگما در حوزه عملياتي اين شركت نيز قابل تميم به صنايع پتروشيمي مي باشد.

ماهيت تعريف پروژه هاي شش سيگما توجه به ميزان سودآوري مالي و كاهش هزينه ها بوده و پيش از اجراي هر پروژه ميزان اين سودآوري به كمك اطلاعات موجود در سازمان پيش بيني مي گردد